నవంబరు 1: ఆంధ్ర రాష్ట్రం — చరిత్రలో ఈ రోజు

ఈ రోజు విశేషం

1956 ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాదు రాష్ట్రంలోని తెలంగాణ ప్రాంతం కలిసి హైదరాబాదు రాజధానిగా ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరించింది — తెలుగు మాట్లాడే ప్రజలంతా ఒకే రాష్ట్రంగా ఏర్పడిన చారిత్రక ఘట్టం. మూలం

ఈ తేదీ ముఖ్య సంఘటనలు

1956 · భాషా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాల పునర్విభజనతో హైదరాబాదు రాష్ట్రం మూడు భాగాలుగా విడిపోయి, హైదరాబాదు నగరం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని అయింది మూలం
1956 · ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణతో నీలం సంజీవరెడ్డి రాష్ట్ర తొలి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు మూలం 1 మూలం 2

దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి

జయంతి · 1897 · తేదీపై మూలాలు విభేదిస్తున్నాయి : దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి జయంతి మూలం

ప్రస్థానం →

హరనాథ్

వర్ధంతి · 1989 మూలం

వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి

జయంతి · 1915 మూలం

దినోత్సవాలు

ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణ దినోత్సవం తెలుగు మూలం

తెలుగు నాట ఈ రోజు

1897 భావకవి దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి తూర్పు గోదావరి జిల్లా పిఠాపురం సమీపంలోని పండిత కుటుంబంలో జన్మించారు (తెలుగు వికీపీడియా వ్యాసం పరిచయ పెట్టెలో, ప్రధాన పాఠ్యంలో జన్మ తేదీని 1897 నవంబర్ 1గా పేర్కొంటుంది; పరిచయంలో కనిపించే తేదీ నవంబర్ 15గా ఉంది). ప్రస్థానం → దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5 మూలం 6
1956 బెజవాడ గోపాలరెడ్డి ఆంధ్ర రాష్ట్రం (ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కాదు) రెండవ ముఖ్యమంత్రిగా పదవీ విరమణ (1955 మార్చి 28 నుంచి 1956 నవంబరు 1 వరకు). మూలం
1956 ఆంధ్ర ప్రదేశ్, హైదరాబాదు రాజధానిగా, రాష్ట్రముగా అవతరించింది. మూలం
1956 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంతో పాటు, కేరళ, మైసూరు, బీహార్, మధ్య ప్రదేశ్, రాజస్థాన్, అస్సాం, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రాలు ఏర్పడ్డాయి. మూలం
1956 ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాదు రాష్ట్రంలోని తెలంగాణ ప్రాంతం కలిసి తెలుగువారి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడింది. ప్రస్థానం → ఆంధ్ర రాష్ట్రం మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4
1956 భాషా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాల పునర్విభజనతో హైదరాబాదు రాష్ట్రం మూడు భాగాలుగా విడిపోయి, హైదరాబాదు నగరం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని అయింది. ప్రస్థానం → హైదరాబాదు మూలం
1956 ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణతో నీలం సంజీవరెడ్డి రాష్ట్ర తొలి ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. ప్రస్థానం → నీలం సంజీవరెడ్డి మూలం 1 మూలం 2
1956 పొట్టి శ్రీరాములు సాధించిన ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో తెలంగాణ విలీనమై హైదరాబాద్ రాజధానిగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పడింది. ప్రస్థానం → పొట్టి శ్రీరాములు మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
1956 ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణతో నీలం సంజీవరెడ్డి మంత్రివర్గంలో దామోదరం సంజీవయ్య శ్రామిక, స్థానిక స్వపరిపాలన శాఖల మంత్రి అయ్యారు. ప్రస్థానం → దామోదరం సంజీవయ్య మూలం
1974 ప్రముఖ భారత క్రికెటర్ వి.వి.యస్. లక్ష్మణ్ హైదరాబాదులో జన్మించారు. ప్రస్థానం → వి.వి.యస్.లక్ష్మణ్ మూలం
1983 ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లోకాయుక్త వ్యవస్థ ఏర్పాటయింది. మొదటి లోకాయుక్తగా ఆవుల సాంబశివ రావు నియమితులయ్యారు. మూలం
1983 టంగుటూరి ప్రకాశం జీవితం ఆధారంగా ఆంధ్ర కేసరి చిత్రం విడుదలైంది. ప్రస్థానం → టంగుటూరి ప్రకాశం మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3

సంఘటనలు

అమెరికా చే 1952 నవంబరు 1 న మార్షల్ దీవులలో 'ఎనెవెటాక్' వద్ద మొదటి హైడ్రోజన్ బాంబు ఇవీ మైక్ పరీక్షించబడింది. మూలం
1956 పునర్వ్యవస్థీకరణతో ఏర్పడిన కొత్త మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్య తొలి గవర్నరు అయ్యారు; 1952 నుంచి ఆ పదవిలో ఉన్న ఆయన 1957 వరకు కొనసాగారు. భారత్ ప్రస్థానం → భోగరాజు పట్టాభి సీతారామయ్య మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4
1966 పంజాబ్, హర్యానా రాష్ట్రాలు ఏర్పడ్డాయి. భారత్ మూలం
1973 మైసూరు రాష్ట్రం పేరును కర్ణాటకగా మార్చారు. లక్కదీవులు, మినికాయ్, అమీన్‌దీవులను కలిపి లక్ష ద్వీపాలును ఏర్పాటు చేసారు. భారత్ మూలం
2000 చత్తీస్‌ఘడ్ రాష్ట్రం ఏర్పాటయింది. మూలం

జననాలు

1897 దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి, తెలుగు కవి. (మ.1980) (తెలుగు వికీపీడియా వ్యాసం పరిచయ పెట్టెలో, ప్రధాన పాఠ్యంలో జన్మ తేదీని 1897 నవంబర్ 1గా పేర్కొంటుంది; పరిచయంలో కనిపించే తేదీ నవంబర్ 15గా ఉంది). మూలం
1915 వట్టికోట ఆళ్వారుస్వామి, రచయిత, ప్రజా ఉద్యమనేత. (మ.1961). మూలం
1919 అంట్యాకుల పైడిరాజు, చిత్రకారుడు, శిల్పి. (మ.1986). మూలం
1944 వనమా వెంకటేశ్వరరావు, తెలంగాణ రాష్ట్ర రాజకీయ నాయకుడు, మాజీ వైద్య విధాన పరిషత్ మంత్రి కొత్తగూడెం ఎమ్మెల్యే. మూలం
1972 పరిపూర్ణానంద స్వామి, మత సామరస్య బోధకుడు. మూలం
1973 ఐశ్వర్యా రాయ్, అందాల తార, నటి. మూలం
1974 వి.వి.యెస్.లక్ష్మణ్, క్రికెట్ ఆటగాడు. మూలం
1978 జెస్సికా వాలెంటీ. మూలం
1978 టిప్పు, నేపథ్య గాయకుడు. భారత్ మూలం
1986 ఇలియానా, తెలుగు సినిమా నటీమణి. మూలం

మరణాలు

1989 హరనాథ్, తెలుగు సినిమా కథానాయకుడు. (జ.1936). మూలం
1996 శ్రీలంక మాజీ అధ్యక్షుడు జయవర్థనే. మూలం

సినిమా

1983 'ఆంధ్ర కేసరి' చిత్రం విడుదలైంది. మూలం

పండుగలు, జాతీయ దినాలు

ఆంధ్ర ప్రదేశ్అవతరణ దినోత్సవము. మూలం
కర్ణాటక, హర్యానా, కేరళ, మధ్యప్రదేశ్, పంజాబ్ రాష్ట్రాల ఆవిర్భావ దినోత్సవం. భారత్ మూలం
గర్వాల్ రైఫిల్ దినం. మూలం
ప్రపంచ శాకాహార దినోత్సవం. మూలం

మూలాలు, లైసెన్సులు

తెలుగు వికీపీడియా: నవంబరు 1 tewiki:నవంబరు_1 · CC BY-SA 4.0
తెలుగు వికీపీడియా: ఆంధ్ర రాష్ట్రం tewiki:ఆంధ్ర_రాష్ట్రం · CC BY-SA 4.0
తెలుగు వికీపీడియా: దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి tewiki:దేవులపల్లి_కృష్ణశాస్త్రి · CC BY-SA 4.0
English Wikipedia: Devulapalli Krishnasastri enwiki:Devulapalli_Krishnasastri · CC BY-SA 4.0
ఆంధ్రజ్యోతి: కవితా వనమాలి దేవులపల్లి web:andhrajyothy.com/2023/editorial/kavita-vanamali-devulapalli-1160280.html
NTV Telugu: తెలుగు పాటల తోటమాలి … దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి! web:ntvtelugu.com/movie-news/devulapalli-krishnashastri-jayanthi-76905.html
Triveni: The Krishna Sastri Era in Telugu Poetry web:wisdomlib.org/history/compilation/triveni-journal/d/doc70166.html
తెలుగు వికీపీడియా: దేవులపల్లి కృష్ణశాస్త్రి tewiki:దేవులపల్లి_కృష్ణశాస్త్రి:revision:4972139 · CC BY-SA 4.0
The Hindu: The martyr of Telugu statehood web:web.archive.org/web/20030701130051/http://www.hindu.com/thehindu/mp/2002/11/11/stories/2002111101540200.htm
Business Standard: AP to celebrate state formation day for 3 days from November 1 web:business-standard.com/article/pti-stories/ap-to-celebrate-state-formation-day-for-3-days-from-november-1-119103101490_1.html
సాక్షి: అమరజీవి ఆత్మశోకం web:sakshi.com/telugu-news/family/indian-freedom-fighter-potti-sreeramulu-2485103
తెలుగు వికీపీడియా: హైదరాబాదు tewiki:హైదరాబాదు · CC BY-SA 4.0
తెలుగు వికీపీడియా: నీలం సంజీవరెడ్డి tewiki:నీలం_సంజీవరెడ్డి · CC BY-SA 4.0
తెలుగు వికీపీడియా: నీలం సంజీవరెడ్డి tewiki:నీలం_సంజీవరెడ్డి:revision:4972274 · CC BY-SA 4.0
English Wikipedia: Potti Sreeramulu enwiki:Potti_Sreeramulu · CC BY-SA 4.0
తెలుగు వికీపీడియా: దామోదరం సంజీవయ్య tewiki:దామోదరం_సంజీవయ్య · CC BY-SA 4.0
తెలుగు వికీపీడియా: వి.వి.యస్.లక్ష్మణ్ tewiki:వి.వి.యస్.లక్ష్మణ్ · CC BY-SA 4.0
తెలుగు వికీపీడియా: టంగుటూరి ప్రకాశం tewiki:టంగుటూరి_ప్రకాశం · CC BY-SA 4.0
English Wikipedia: Andhra Kesari (film) enwiki:Andhra_Kesari_(film) · CC BY-SA 4.0
English Wikipedia: Tanguturi Prakasam enwiki:Tanguturi_Prakasam · CC BY-SA 4.0
English Wikipedia: List of governors of Madhya Pradesh enwiki:List_of_governors_of_Madhya_Pradesh · CC BY-SA 4.0
English Wikipedia: Bhogaraju Pattabhi Sitaramayya enwiki:Bhogaraju_Pattabhi_Sitaramayya · CC BY-SA 4.0
Nehru Memorial Museum and Library / PMML (archived): BIO-DATA PATTABHI SITARAMAYYA web:web.archive.org/web/20251206084909/https://pmml.nic.in/downloadIndividual/308
The Hindu: Presidents of Congress past: A look at the party’s presidency since 1947 web:thehindu.com/news/national/presidents-of-congress-past-a-look-at-the-partys-presidency-since-1947/article21639174.ece
వికీడేటా: ఆంధ్ర కేసరి (Q4754344) wikidata:Q4754344 · CC0 1.0
Press Information Bureau: PM greets on Andhra Pradesh Formation Day web:pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1973633