ఆంధ్ర రాష్ట్రం

మద్రాసు రాష్ట్రం నుంచి తెలుగు మాట్లాడే జిల్లాలను వేరుచేసి 1953లో ఏర్పడిన ఆంధ్ర రాష్ట్రం స్వతంత్ర భారతదేశంలో తొలి భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రం. పొట్టి శ్రీరాములు ఆమరణ నిరాహార దీక్ష, ఆత్మార్పణ ఈ రాష్ట్ర సాధనకు మలుపు తిప్పాయి. కర్నూలు రాజధానిగా ఏర్పడిన ఈ రాష్ట్రం 1956లో తెలంగాణతో కలిసి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్‌గా అవతరించింది.

1. 1937

   శ్రీబాగ్ ఒడంబడిక కుదిరింది; దీని ప్రకారమే తరువాత ఏర్పడిన ఆంధ్ర రాష్ట్రానికి కర్నూలు రాజధాని అయింది.

2. 1952

   పొట్టి శ్రీరాములు మృతి అనంతరం ఆంధ్ర రాష్ట్ర అంశాల పరిశీలనకు రాజస్థాన్ హైకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి కె.ఎన్. వాంఛూను కేంద్రం నియమించింది.

3. 1952 అక్టోబరు 19

   ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్ర సాధన కోసం పొట్టి శ్రీరాములు మద్రాసులోని బులుసు సాంబమూర్తి ఇంట్లో ఆమరణ నిరాహార దీక్ష ప్రారంభించారు.

4. 1952 డిసెంబరు 15

   ఆంధ్ర రాష్ట్రం కోసం ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేస్తున్న పొట్టి శ్రీరాములు అర్ధరాత్రి అమరులయ్యారు; తెలుగునాట ఆందోళనలు పెల్లుబికాయి.

5. 1952 డిసెంబరు 19

   మద్రాసు రాష్ట్రంలోని తెలుగు ప్రజల కోసం ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పాటు చేస్తున్నట్లు ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ ప్రకటించారు.

6. 1953

   ఆంధ్ర రాష్ట్ర చట్టాన్ని పార్లమెంటు ఆమోదించింది; మద్రాసు రాష్ట్రం నుంచి 11 తెలుగు జిల్లాల విభజనకు మార్గం సుగమమైంది.

7. 1953 అక్టోబరు 1

   భారతదేశ తొలి భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రంగా కర్నూలు రాజధానిగా ఆంధ్ర రాష్ట్రం అవతరించింది; టంగుటూరి ప్రకాశం తొలి ముఖ్యమంత్రి అయ్యారు.

8. 1955 సెప్టెంబరు 30

   రాష్ట్రాల పునర్వ్యవస్థీకరణ కమిషన్ (ఫజల్ అలీ కమిషన్) నివేదిక వెలువడింది; తెలంగాణ-ఆంధ్ర విలీనం తెలంగాణ ప్రజల ఇష్టానుసారం జరగాలని సూచించింది.

9. 1955 డిసెంబరు 3

   విశాలాంధ్ర విలీనంపై హైదరాబాదు శాసనసభలో చర్చ జరిగింది; 147 మంది సభ్యుల్లో 103 మంది విలీనానికి మద్దతు తెలిపారు.

10. 1956

    తెలంగాణ నాయకత్వాన్ని ఒప్పించేందుకు ఇరు ప్రాంతాల నేతల మధ్య పెద్దమనుషుల ఒప్పందం కుదిరి ఆంధ్రప్రదేశ్ ఏర్పాటుకు దారితీసింది.

11. 1956 నవంబరు 1

    ఆంధ్ర రాష్ట్రం, హైదరాబాదు రాష్ట్రంలోని తెలంగాణ ప్రాంతం కలిసి తెలుగువారి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఏర్పడింది.

12. 2014 జూన్ 2

    ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణతో తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ వేర్వేరు రాష్ట్రాలుగా ఏర్పడ్డాయి; విశాలాంధ్ర ప్రయోగం ముగిసింది.