దామోదరం సంజీవయ్య

దామోదరం సంజీవయ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ రెండవ ముఖ్యమంత్రి, దేశంలోనే తొలి దళిత ముఖ్యమంత్రిగా చరిత్ర సృష్టించిన నేత. కర్నూలు జిల్లా పెద్దపాడులో నిరుపేద కుటుంబంలో పుట్టి కష్టపడి చదివి న్యాయవాదిగా, రాజకీయవేత్తగా ఎదిగారు. అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీకి రెండుసార్లు అధ్యక్షత వహించిన తొలి దళిత నాయకుడిగానూ ఆయన గుర్తింపు పొందారు.

1. 1921 ఫిబ్రవరి 14

   దామోదరం సంజీవయ్య కర్నూలు జిల్లా కల్లూరు మండలం పెద్దపాడు గ్రామంలో జన్మించారు.

2. 1938

   దామోదరం సంజీవయ్య ఎస్.ఎస్.ఎల్.సి పరీక్షలో కర్నూలు జిల్లాలోనే ప్రథముడిగా ఉత్తీర్ణులయ్యారు.

3. 1942

   దామోదరం సంజీవయ్య అనంతపురం దత్తమండల కళాశాలలో బి.ఏ. పూర్తి చేశారు.

4. 1946

   దామోదరం సంజీవయ్య మద్రాసు లా కళాశాలలో చేరి పార్ట్ టైం అధ్యాపకుడిగా పనిచేస్తూ చదువు కొనసాగించారు.

5. 1950

   దామోదరం సంజీవయ్య మద్రాసు బార్‌లో న్యాయవాదిగా నమోదు చేసుకున్నారు; అదే ఏడాది ప్రొవిజనల్ పార్లమెంటు సభ్యుడయ్యారు.

6. 1952 ఏప్రిల్ 20

   దామోదరం సంజీవయ్య రాజాజీ మంత్రివర్గంలో మద్రాసు రాష్ట్ర మున్సిపల్, సహకార శాఖల మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.

7. 1953 అక్టోబరు 1

   ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో ప్రకాశం మంత్రివర్గంలో దామోదరం సంజీవయ్య ఆరోగ్య, హరిజనోద్ధరణ శాఖల మంత్రి అయ్యారు.

8. 1954 మే 7

   దామోదరం సంజీవయ్య ఉపాధ్యాయిని కృష్ణవేణిని వివాహం చేసుకున్నారు.

9. 1955 మార్చి 28

   బెజవాడ గోపాలరెడ్డి మంత్రివర్గంలో దామోదరం సంజీవయ్య రవాణా, వాణిజ్య పన్నుల శాఖల మంత్రిగా నియమితులయ్యారు.

10. 1956 నవంబరు 1

    ఆంధ్రప్రదేశ్ అవతరణతో నీలం సంజీవరెడ్డి మంత్రివర్గంలో దామోదరం సంజీవయ్య శ్రామిక, స్థానిక స్వపరిపాలన శాఖల మంత్రి అయ్యారు.

11. 1960 జనవరి 11

    దామోదరం సంజీవయ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టి దేశంలోనే తొలి దళిత ముఖ్యమంత్రిగా చరిత్ర సృష్టించారు.

12. 1962

    దామోదరం సంజీవయ్య అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ అధ్యక్షుడై ఆ పదవి చేపట్టిన తొలి దళిత నేతగా నిలిచారు.

13. 1962 మార్చి 29

    దామోదరం సంజీవయ్య ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి పదవి నుంచి వైదొలిగారు.

14. 1964 జనవరి 24

    నెహ్రూ ప్రభుత్వంలో దామోదరం సంజీవయ్య కేంద్ర శ్రామిక, ఉద్యోగ శాఖల మంత్రిగా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

15. 1964 జూన్ 9

    లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి ప్రభుత్వంలో దామోదరం సంజీవయ్య కేంద్ర శ్రామిక, ఉద్యోగ శాఖల మంత్రిగా కొనసాగారు.

16. 1966 జనవరి 24

    ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వంలో దామోదరం సంజీవయ్య కేంద్ర పరిశ్రమల శాఖ మంత్రిగా నియమితులయ్యారు.

17. 1967

    ఎన్నికల ప్రచారంలో విజయవాడ నుంచి హైదరాబాదు వెళ్తుండగా దామోదరం సంజీవయ్య రోడ్డు ప్రమాదానికి గురయ్యారు.

18. 1970

    దామోదరం సంజీవయ్య రచించిన లేబర్ ప్రాబ్లమ్స్ అండ్ ఇండస్ట్రియల్ డెవలప్‌మెంట్ పుస్తకాన్ని ఆక్స్‌ఫర్డ్ సంస్థ ప్రచురించింది.

19. 1970 ఫిబ్రవరి 18

    దామోదరం సంజీవయ్య ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వంలో కేంద్ర శ్రామిక, పునరావాస శాఖల మంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు.

20. 1971 మార్చి 18

    దామోదరం సంజీవయ్య రెండోసారి అఖిల భారత కాంగ్రెస్ కమిటీ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు.

21. 1972

    దామోదరం సంజీవయ్య అంత్యక్రియలు సికింద్రాబాదు పాటిగడ్డలో అధికార లాంఛనాలతో జరిగాయి.

22. 1972 మే 7

    మాజీ ముఖ్యమంత్రి దామోదరం సంజీవయ్య ఢిల్లీలో గుండెపోటుతో కన్నుమూశారు.

23. 2008 ఫిబ్రవరి 14

    దామోదరం సంజీవయ్య గౌరవార్థం భారత తపాలా శాఖ స్మారక స్టాంపు విడుదల చేసింది.

24. 2012

    విశాఖపట్నంలోని ఆంధ్రప్రదేశ్ నేషనల్ లా యూనివర్సిటీకి దామోదరం సంజీవయ్య పేరు పెట్టారు.