ఉద్యమాలు & సంఘటనలు
9 ప్రస్థానాలు
- ఆంధ్ర రాష్ట్రం
మద్రాసు రాష్ట్రం నుంచి తెలుగు మాట్లాడే జిల్లాలను వేరుచేసి 1953లో ఏర్పడిన ఆంధ్ర రాష్ట్రం స్వతంత్ర భారతదేశంలో తొలి భాషా ప్రయుక్త రాష్ట్రం. పొట్టి శ్రీరాములు ఆమరణ నిరాహార దీక్ష, ఆత్మార్పణ ఈ రాష్ట్ర సాధనకు మలుపు తిప్పాయి. కర్నూలు రాజధానిగా ఏర్పడిన ఈ రాష్ట్రం 1956లో తెలంగాణతో కలిసి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్గా అవతరించింది.
- ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన
తెలంగాణ ఉద్యమ ఫలితంగా రూపొందిన ఆంధ్రప్రదేశ్ పునర్వ్యవస్థీకరణ చట్టం, 2014 ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ను తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ అనే రెండు రాష్ట్రాలుగా విడదీసింది. పార్లమెంటు ఉభయ సభల ఆమోదం, రాష్ట్రపతి ఆమోదముద్ర అనంతరం 2014 జూన్ 2న తెలంగాణ దేశంలో 29వ రాష్ట్రంగా ఆవిర్భవించింది. హైదరాబాద్ పదేళ్లపాటు ఉమ్మడి రాజధానిగా ఉండేలా, ఆస్తులు–అప్పుల పంపకాలకు మార్గదర్శకాలు ఇస్తూ ఈ చట్టం రూపొందింది.
- ఆపరేషన్ పోలో
హైదరాబాదు సంస్థానాన్ని భారతదేశంలో విలీనం చేసేందుకు 1948 సెప్టెంబరులో భారత ప్రభుత్వం చేపట్టిన సైనిక చర్యకు 'ఆపరేషన్ పోలో' అని పేరు. నిజాం స్వతంత్ర రాజ్య ప్రయత్నాలు, రజాకార్ల హింసాకాండ నేపథ్యంలో మొదలైన ఈ పోలీసు చర్య కేవలం ఐదు రోజుల్లో ముగిసింది. నిజాం లొంగిపోవడంతో హైదరాబాదు భారత్లో అంతర్భాగమైంది.
- కరోనా మహమ్మారి
2019 చివరిలో చైనాలోని వూహాన్ నగరంలో మొదలైన కోవిడ్-19, కొద్ది నెలల్లోనే ప్రపంచాన్ని స్తంభింపజేసిన మహమ్మారిగా మారింది. తొలి కేసు నుండి లాక్డౌన్లు, టీకా కార్యక్రమం వరకు — తేదీల వారీగా కరోనా చరిత్ర ఇది.
- తెలంగాణ ఉద్యమం
ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ నుంచి తెలంగాణను ప్రత్యేక రాష్ట్రంగా ఏర్పాటు చేయాలని దాదాపు ఆరు దశాబ్దాల పాటు సాగిన మహోద్యమమే తెలంగాణ ఉద్యమం. 1969 తొలిదశ ఉద్యమం నుంచి 2001లో తెలంగాణ రాష్ట్ర సమితి ఆవిర్భావం, సకల జనుల సమ్మె, మిలియన్ మార్చి వంటి ఘట్టాల మీదుగా సాగిన ఈ పోరాటం 2014 జూన్ 2న తెలంగాణ రాష్ట్ర అవతరణతో ఫలించింది. నీళ్లు, నిధులు, నియామకాల్లో జరిగిన అన్యాయాలే ఈ ఉద్యమానికి మూలం.
- తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం
నిజాం నిరంకుశ పాలన, దొరల దౌర్జన్యాలు, వెట్టిచాకిరీలకు వ్యతిరేకంగా 1946-51 మధ్య కమ్యూనిస్టుల నాయకత్వంలో తెలంగాణ రైతాంగం సాగించిన మహత్తర పోరాటమే తెలంగాణ సాయుధ పోరాటం. ఈ పోరాటంలో సుమారు నాలుగున్నర వేల మంది ప్రాణాలు అర్పించగా, మూడు వేలకు పైగా గ్రామాలు విముక్తమయ్యాయి. ప్రపంచ రైతాంగ పోరాటాల చరిత్రలో ఇది ప్రత్యేక స్థానం సంపాదించుకుంది.
- భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం
బ్రిటిష్ వలస పాలనను అంతం చేయడానికి భారత ఉపఖండంలో దాదాపు ఒక శతాబ్దం పాటు సాగిన మహా పోరాటమే భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం. 1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు మొదలు గాంధీ నేతృత్వంలోని అహింసాయుత ఉద్యమాలు, విప్లవకారుల సాయుధ పోరాటాలు, నేతాజీ ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్ వరకు అనేక ధారలు ఈ ఉద్యమంలో కలిసి సాగాయి. ఈ సమష్టి కృషి ఫలితంగా 1947లో దేశానికి స్వాతంత్ర్యం లభించి, 1950లో భారత్ గణతంత్ర రాజ్యంగా అవతరించింది.
- భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ
భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) బెంగళూరు కేంద్రంగా పనిచేసే భారత జాతీయ అంతరిక్ష సంస్థ. విక్రమ్ సారాభాయ్ దార్శనికతతో మొదలైన ఈ ప్రయాణం ఆర్యభట్ట నుంచి చంద్రయాన్-3, ఆదిత్య-ఎల్1 వరకు ఎన్నో మైలురాళ్లను సాధించింది. తక్కువ ఖర్చుతో నమ్మకమైన ప్రయోగాలు చేస్తూ ప్రపంచ అంతరిక్ష రంగంలో ఇస్రో అగ్రగామి సంస్థల్లో ఒకటిగా నిలిచింది.
- హైదరాబాదు
మూసీ నది ఒడ్డున కుతుబ్ షాహీ వంశస్థుడైన మహమ్మద్ కులీ కుతుబ్ షా స్థాపించిన హైదరాబాదు నాలుగు శతాబ్దాలకు పైగా చరిత్ర కలిగిన మహానగరం. నిజాంల పాలన, భారత్లో విలీనం, ఆంధ్రప్రదేశ్ తరువాత తెలంగాణ రాజధానిగా ఎదిగిన ప్రస్థానం ఈ నగర ప్రత్యేకత. చార్మినార్, గోల్కొండ వంటి చారిత్రక కట్టడాలతో పాటు నేడు ఐటీ, ఔషధ రంగాలకు ప్రధాన కేంద్రంగా హైదరాబాదు విరాజిల్లుతోంది.