భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ

భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) బెంగళూరు కేంద్రంగా పనిచేసే భారత జాతీయ అంతరిక్ష సంస్థ. విక్రమ్ సారాభాయ్ దార్శనికతతో మొదలైన ఈ ప్రయాణం ఆర్యభట్ట నుంచి చంద్రయాన్-3, ఆదిత్య-ఎల్1 వరకు ఎన్నో మైలురాళ్లను సాధించింది. తక్కువ ఖర్చుతో నమ్మకమైన ప్రయోగాలు చేస్తూ ప్రపంచ అంతరిక్ష రంగంలో ఇస్రో అగ్రగామి సంస్థల్లో ఒకటిగా నిలిచింది.

1. 1962

   విక్రమ్ సారాభాయ్ సూచన మేరకు భారత ప్రభుత్వం ఇన్‌కోస్పార్‌ను ఏర్పాటు చేసింది; ఇదే తరువాత ఇస్రోగా రూపొందింది.

2. 1969

   ఇన్‌కోస్పార్ భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో)గా పేరు మార్చుకుంది.

3. 1972

   అంతరిక్ష కమిషన్, అంతరిక్ష శాఖ ఏర్పడి ఇస్రో వాటి పరిధిలోకి వచ్చింది; సతీష్ ధావన్ ఇస్రో ఛైర్మన్ బాధ్యతలు చేపట్టారు.

4. 1975 ఏప్రిల్ 19

   భారతదేశపు తొలి ఉపగ్రహం, ఇస్రో నిర్మించిన ఆర్యభట్టను అప్పటి సోవియట్ యూనియన్ నుంచి విజయవంతంగా ప్రయోగించారు.

5. 1979

   ఇస్రో శ్రీహరికోట నుంచి జరిపిన తొలి ఎస్‌ఎల్‌వీ ప్రయోగం రెండో దశ సమస్యతో విఫలమైంది.

6. 1980

   ఇస్రో ఎస్‌ఎల్‌వీ-3 ద్వారా రోహిణి ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలో చేర్చింది; స్వదేశీ వాహకనౌకతో ప్రయోగం జరిపిన ఏడో దేశంగా భారత్ నిలిచింది.

7. 1983

   ఇస్రో రూపొందించిన ఇన్‌శాట్ ఉపగ్రహ వ్యవస్థ ప్రారంభమైంది; ఇది ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో అతిపెద్ద దేశీయ సమాచార వ్యవస్థగా ఎదిగింది.

8. 1992

   ఇస్రో ఏఎస్‌ఎల్‌వీ వాహకనౌక ప్రయోగం తొలిసారి విజయవంతమైంది.

9. 1994

   ఇస్రో పీఎస్‌ఎల్‌వీ ప్రయోగం విజయవంతమై భారత ఉపగ్రహాలకు నమ్మకమైన వాహకనౌకగా పీఎస్‌ఎల్‌వీ ప్రస్థానం మొదలైంది.

10. 2001

    భారీ ఉపగ్రహాలను భూస్థిర బదిలీ కక్ష్యలో చేర్చగల జీఎస్‌ఎల్‌వీ వాహకనౌక తొలి ప్రయోగాన్ని ఇస్రో చేపట్టింది.

11. 2007

    ఇస్రో పీఎస్‌ఎల్‌వీ ద్వారా స్పేస్ క్యాప్సూల్ రికవరీ ప్రయోగం జరిపి 12 రోజుల తర్వాత దాన్ని సురక్షితంగా భూమికి తిరిగి తెచ్చింది.

12. 2008

    ఒకే రాకెట్‌తో 10 ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించిన తొలి దేశంగా ఇస్రో భారత్‌ను నిలిపింది; చంద్రయాన్-1 చంద్రునిపై నీటి ఆనవాళ్లను గుర్తించింది.

13. 2008 అక్టోబరు 22

    ఇస్రో తొలి చంద్ర యాత్ర చంద్రయాన్-1ను సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి పీఎస్‌ఎల్‌వీ ద్వారా ప్రయోగించింది.

14. 2008 నవంబరు 8

    ఇస్రో ప్రయోగించిన చంద్రయాన్-1 వ్యోమనౌక విజయవంతంగా చంద్రుని కక్ష్యలోకి ప్రవేశించింది.

15. 2010 డిసెంబరు 25

    దేశీయ క్రయోజనిక్ ఇంజన్‌తో ఇస్రో చేపట్టిన తొలి జీఎస్‌ఎల్‌వీ-ఎఫ్06 ప్రయోగం జీశాట్-5పీ ఉపగ్రహంతో సహా విఫలమైంది.

16. 2013 ఫిబ్రవరి 25

    సముద్ర ఉపరితల పరిశీలన కోసం ఇస్రో, ఫ్రాన్స్ సంయుక్తంగా రూపొందించిన సరళ్ ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించారు.

17. 2013 నవంబరు 5

    ఇస్రో తొలి అంగారక యాత్ర మంగళయాన్ (మార్స్ ఆర్బిటర్ మిషన్)ను పీఎస్‌ఎల్‌వీ ద్వారా ప్రయోగించింది.

18. 2014 జనవరి 5

    దేశీయ క్రయోజనిక్ ఇంజన్‌తో ఇస్రో జరిపిన జీఎస్‌ఎల్‌వీ-డీ5 ప్రయోగం విజయవంతమై జీశాట్-14ను కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టింది.

19. 2014 సెప్టెంబరు 24

    ఇస్రో మంగళయాన్ అంగారక కక్ష్యలోకి చేరింది; తొలి ప్రయత్నంలోనే అంగారకుడిని చేరిన తొలి దేశంగా భారత్ నిలిచింది.

20. 2015

    భారతదేశపు తొలి బహుళ-తరంగదైర్ఘ్య అంతరిక్ష అబ్జర్వేటరీ ఆస్ట్రోశాట్‌ను ఇస్రో ప్రయోగించింది.

21. 2015 ఆగస్టు 27

    ఇస్రో జీఎస్‌ఎల్‌వీ-డీ6 యాత్రలో జీశాట్-6 ఉపగ్రహాన్ని భూస్థిర బదిలీ కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టింది.

22. 2016

    ఇస్రో పునర్వినియోగ వాహకనౌక తొలి పరీక్షను విజయవంతంగా జరిపింది; ఒకే రాకెట్‌తో 20 ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించి అప్పటి తన రికార్డు సృష్టించింది.

23. 2016 సెప్టెంబరు 8

    దేశీయ క్రయోజనిక్ దశతో ఇస్రో తొలి ఆపరేషనల్ యాత్ర జీఎస్‌ఎల్‌వీ-ఎఫ్05 ఇన్‌శాట్-3డీఆర్‌ను కక్ష్యలో చేర్చింది.

24. 2017

    దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన అత్యంత శక్తివంతమైన క్రయోజనిక్ ఇంజన్‌తో ఇస్రో జీఎస్‌ఎల్‌వీ మార్క్ 3 ప్రయోగం విజయవంతమైంది.

25. 2017 ఫిబ్రవరి 15

    ఇస్రో పీఎస్‌ఎల్‌వీ ఒకే ప్రయోగంలో 104 ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలో ప్రవేశపెట్టి ప్రపంచ రికార్డు సృష్టించింది.

26. 2019 ఏప్రిల్ 1

    శత్రు రాడార్ల జాడ తెలిపే ఎలక్ట్రానిక్ ఇంటెలిజెన్స్ ఉపగ్రహం ఎమిశాట్‌ను ఇస్రో విజయవంతంగా ప్రయోగించింది.

27. 2019 జూలై 22

    ఇస్రో రెండో చంద్ర యాత్ర చంద్రయాన్-2ను ఆర్బిటర్, విక్రమ్ ల్యాండర్, ప్రజ్ఞాన్ రోవర్‌లతో జీఎస్‌ఎల్‌వీ మార్క్ 3 ద్వారా ప్రయోగించింది.

28. 2019 సెప్టెంబరు 7

    చంద్రయాన్-2 విక్రమ్ ల్యాండర్ చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతంలో దిగే చివరి క్షణాల్లో సంబంధాలు కోల్పోయింది.

29. 2022

    ఇస్రో పీఎస్‌ఎల్‌వీ-సీ52 ప్రయోగం విజయవంతమై ఆర్‌ఐశాట్-1, ఐఎన్‌ఎస్-2టీడీ, ఇన్‌స్పైర్‌శాట్-1 ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలో చేర్చింది.

30. 2023 ఆగస్టు 23

    ఇస్రో చంద్రయాన్-3 చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువం సమీపంలో సాఫ్ట్ ల్యాండింగ్ చేసి ఆ ఘనత సాధించిన తొలి దేశంగా భారత్‌ను నిలిపింది.

31. 2023 సెప్టెంబరు 2

    సౌర కరోనా అధ్యయనం కోసం ఇస్రో తన తొలి సౌర యాత్ర ఆదిత్య-ఎల్1ను పీఎస్‌ఎల్‌వీ ద్వారా ప్రయోగించింది.

32. 2024 జనవరి 1

    కృష్ణబిలాలు, ఎక్స్-రే ధ్రువణ అధ్యయనానికి ఇస్రో ఎక్స్‌పోశాట్ ఉపగ్రహాన్ని పీఎస్‌ఎల్‌వీ-డీఎల్ ద్వారా ప్రయోగించింది.

33. 2024 జనవరి 6

    ఇస్రో ఆదిత్య-ఎల్1 వ్యోమనౌక సూర్యుడు-భూమి లగ్రాంజ్ బిందువు ఎల్1 చుట్టూ తుది కక్ష్యలోకి విజయవంతంగా చేరింది.

34. 2024 డిసెంబరు 30

    అంతరిక్షంలో డాకింగ్ సాంకేతికత ప్రదర్శన కోసం ఇస్రో రెండు చిన్న ఉపగ్రహాలతో స్పేడెక్స్ యాత్రను విజయవంతంగా ప్రయోగించింది.

35. 2025

    యాగ్జియమ్ మిషన్ 4 ద్వారా ఇస్రో వ్యోమగామి శుభాంశు శుక్లా అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రానికి వెళ్లిన తొలి భారత వ్యోమగామిగా నిలిచారు.

36. 2025

    ఇస్రో క్రాప్స్ ప్రయోగంలో రోదసికి పంపిన అలసంద విత్తనాలు సూక్ష్మ గురుత్వాకర్షణ వాతావరణంలో నాలుగు రోజుల్లోనే మొలకెత్తాయి.

37. 2025 జనవరి 16

    ఇస్రో స్పేడెక్స్ ఉపగ్రహాల డాకింగ్ విజయవంతమైనట్లు నిర్ధారణ; స్వదేశీ సాంకేతికతతో ఈ ఘనత సాధించిన అరుదైన దేశాల్లో భారత్ చేరింది.

38. 2025 జూలై 30

    నాసా-ఇస్రో సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేసిన భూపరిశీలన ఉపగ్రహం నిసార్‌ను జీఎస్‌ఎల్‌వీ ఎఫ్16 ద్వారా విజయవంతంగా ప్రయోగించారు.

39. 2025 ఆగస్టు 24

    గగన్‌యాన్ మానవసహిత అంతరిక్ష కార్యక్రమం కోసం ఇస్రో తొలి సమీకృత ఎయిర్ డ్రాప్ పరీక్షను విజయవంతంగా పూర్తి చేసింది.

40. 2025 నవంబరు 2

    ఇస్రో సమాచార ఉపగ్రహం సీఎంఎస్-03ను ఎల్‌వీఎం3-ఎం5 ద్వారా శ్రీహరికోట నుంచి విజయవంతంగా ప్రయోగించింది.

41. 2025 డిసెంబరు 24

    ఇస్రో ఎల్‌వీఎం3-ఎం6 ద్వారా 6,100 కిలోల బ్లూబర్డ్ ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించింది; భారత గడ్డ నుంచి ఎగిరిన అత్యంత బరువైన విదేశీ ఉపగ్రహం ఇదే.