భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO)
భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో) బెంగళూరు కేంద్రంగా పనిచేసే భారత జాతీయ అంతరిక్ష సంస్థ. విక్రమ్ సారాభాయ్ దార్శనికతతో మొదలైన ఈ ప్రయాణం ఆర్యభట్ట నుంచి చంద్రయాన్-3, ఆదిత్య-ఎల్1 వరకు ఎన్నో మైలురాళ్లను సాధించింది. తక్కువ ఖర్చుతో నమ్మకమైన ప్రయోగాలు చేస్తూ ప్రపంచ అంతరిక్ష రంగంలో ఇస్రో అగ్రగామి సంస్థల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. మూలం
ఒక చూపులో
నేపథ్యం
విక్రమ్ సారాభాయ్ సూచన మేరకు భారత ప్రభుత్వం ఇన్కోస్పార్ను ఏర్పాటు చేసింది; ఇదే తరువాత ఇస్రోగా రూపొందింది మూలం
ప్రాధాన్యం
భారతదేశపు తొలి ఉపగ్రహం, ఇస్రో నిర్మించిన ఆర్యభట్టను అప్పటి సోవియట్ యూనియన్ నుంచి విజయవంతంగా ప్రయోగించారు మూలం
కాలక్రమం
-
1962
విక్రమ్ సారాభాయ్ సూచన మేరకు భారత ప్రభుత్వం ఇన్కోస్పార్ను ఏర్పాటు చేసింది; ఇదే తరువాత ఇస్రోగా రూపొందింది. మూలం
-
1969
ఇన్కోస్పార్ భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో)గా పేరు మార్చుకుంది. మూలం
-
1972
అంతరిక్ష కమిషన్, అంతరిక్ష శాఖ ఏర్పడి ఇస్రో వాటి పరిధిలోకి వచ్చింది; సతీష్ ధావన్ ఇస్రో ఛైర్మన్ బాధ్యతలు చేపట్టారు. మూలం
-
1975 ఏప్రిల్ 19
భారతదేశపు తొలి ఉపగ్రహం, ఇస్రో నిర్మించిన ఆర్యభట్టను అప్పటి సోవియట్ యూనియన్ నుంచి విజయవంతంగా ప్రయోగించారు. మూలం
-
1979
ఇస్రో శ్రీహరికోట నుంచి జరిపిన తొలి ఎస్ఎల్వీ ప్రయోగం రెండో దశ సమస్యతో విఫలమైంది. మూలం
-
1980
ఇస్రో ఎస్ఎల్వీ-3 ద్వారా రోహిణి ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలో చేర్చింది; స్వదేశీ వాహకనౌకతో ప్రయోగం జరిపిన ఏడో దేశంగా భారత్ నిలిచింది. మూలం 1 మూలం 2
-
1983
ఇస్రో రూపొందించిన ఇన్శాట్ ఉపగ్రహ వ్యవస్థ ప్రారంభమైంది; ఇది ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలో అతిపెద్ద దేశీయ సమాచార వ్యవస్థగా ఎదిగింది. మూలం 1 మూలం 2
-
1992
ఇస్రో ఏఎస్ఎల్వీ వాహకనౌక ప్రయోగం తొలిసారి విజయవంతమైంది. మూలం
-
1994
ఇస్రో పీఎస్ఎల్వీ ప్రయోగం విజయవంతమై భారత ఉపగ్రహాలకు నమ్మకమైన వాహకనౌకగా పీఎస్ఎల్వీ ప్రస్థానం మొదలైంది. మూలం
-
2001
భారీ ఉపగ్రహాలను భూస్థిర బదిలీ కక్ష్యలో చేర్చగల జీఎస్ఎల్వీ వాహకనౌక తొలి ప్రయోగాన్ని ఇస్రో చేపట్టింది. మూలం
-
2007
ఇస్రో పీఎస్ఎల్వీ ద్వారా స్పేస్ క్యాప్సూల్ రికవరీ ప్రయోగం జరిపింది; 12 రోజులు కక్ష్యలో ఉన్న క్యాప్సూల్ తిరిగి భూవాతావరణంలోకి ప్రవేశించి బంగాళాఖాతంలో దిగింది. మూలం
-
2008 అక్టోబరు 22
ఇస్రో తొలి చంద్ర యాత్ర చంద్రయాన్-1ను సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుంచి పీఎస్ఎల్వీ ద్వారా ప్రయోగించింది. మూలం 1 మూలం 2
-
2008
ఇస్రో పీఎస్ఎల్వీ-సీ9 ఒకే ప్రయోగంలో కార్టోశాట్-2ఏ, ఐఎంఎస్-1 సహా 10 ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలో చేర్చింది. మూలం
-
2010 డిసెంబరు 25
ఇస్రో జీఎస్ఎల్వీ మార్క్ 1 ఎఫ్06 ప్రయోగం జీశాట్-5పీ ఉపగ్రహంతో సహా విఫలమైంది. మూలం 1 మూలం 2
-
2013 ఫిబ్రవరి 25
సముద్ర ఉపరితల పరిశీలన కోసం ఇస్రో, ఫ్రాన్స్ సంయుక్తంగా రూపొందించిన సరళ్ ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించారు. మూలం
-
2013 నవంబరు 5
ఇస్రో తొలి అంగారక యాత్ర మంగళయాన్ (మార్స్ ఆర్బిటర్ మిషన్)ను పీఎస్ఎల్వీ ద్వారా ప్రయోగించింది. మూలం
-
2014 జనవరి 5
దేశీయ క్రయోజనిక్ ఇంజన్తో ఇస్రో జరిపిన జీఎస్ఎల్వీ-డీ5 ప్రయోగం విజయవంతమై జీశాట్-14ను కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టింది. మూలం
-
2014 సెప్టెంబరు 24
ఇస్రో మంగళయాన్ అంగారక కక్ష్యలోకి చేరింది; అంగారక కక్ష్యను చేరిన తొలి ఆసియా దేశంగా భారత్ నిలిచింది; తొలి ప్రయత్నంలోనే ఈ ఘనత సాధించిన అంతరిక్ష సంస్థల్లో ఐరోపా అంతరిక్ష సంస్థ తర్వాత ఇస్రో రెండోది. మూలం
-
2015 ఆగస్టు 27
ఇస్రో జీఎస్ఎల్వీ-డీ6 యాత్రలో జీశాట్-6 ఉపగ్రహాన్ని భూస్థిర బదిలీ కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టింది. మూలం
-
2015
భారతదేశపు తొలి ప్రత్యేక బహుళ-తరంగదైర్ఘ్య అంతరిక్ష టెలిస్కోప్ ఆస్ట్రోశాట్ను ఇస్రో ప్రయోగించింది. మూలం
-
2016 సెప్టెంబరు 8
దేశీయ క్రయోజనిక్ దశతో ఇస్రో తొలి ఆపరేషనల్ యాత్ర జీఎస్ఎల్వీ-ఎఫ్05 ఇన్శాట్-3డీఆర్ను కక్ష్యలో చేర్చింది. మూలం
-
2016
ఇస్రో పునర్వినియోగ వాహకనౌక తొలి పరీక్షను విజయవంతంగా జరిపింది; ఒకే రాకెట్తో 20 ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించి అప్పటి తన రికార్డు సృష్టించింది. మూలం
-
2017 ఫిబ్రవరి 15
ఇస్రో పీఎస్ఎల్వీ-సీ37 ఒకే ప్రయోగంలో 104 ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలో ప్రవేశపెట్టి అప్పటి ప్రపంచ రికార్డు సృష్టించింది (ఆంగ్ల వికీపీడియా పీఎస్ఎల్వీ-సీ37 వ్యాసం సమాచార పెట్టెలో, పరిచయంలో ప్రయోగ తేదీని 2017 ఫిబ్రవరి 14గా, ప్రయోగ విభాగంలో ఫిబ్రవరి 15గా పేర్కొంటుంది). మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4
-
2017
దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన అత్యంత శక్తివంతమైన క్రయోజనిక్ ఇంజన్తో ఇస్రో జీఎస్ఎల్వీ మార్క్ 3 ప్రయోగం విజయవంతమైంది. మూలం
-
2019 ఏప్రిల్ 1
శత్రు రాడార్ల జాడ తెలిపే ఎలక్ట్రానిక్ ఇంటెలిజెన్స్ ఉపగ్రహం ఎమిశాట్ను ఇస్రో విజయవంతంగా ప్రయోగించింది. మూలం
-
2019 జూలై 22
ఇస్రో రెండో చంద్ర యాత్ర చంద్రయాన్-2ను ఆర్బిటర్, విక్రమ్ ల్యాండర్, ప్రజ్ఞాన్ రోవర్లతో జీఎస్ఎల్వీ మార్క్ 3 ద్వారా ప్రయోగించింది. మూలం
-
2019 సెప్టెంబరు 7
చంద్రయాన్-2 విక్రమ్ ల్యాండర్ చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువ ప్రాంతంలో దిగే చివరి క్షణాల్లో సంబంధాలు కోల్పోయింది. మూలం 1 మూలం 2
-
2022
ఇస్రో పీఎస్ఎల్వీ-సీ52 ప్రయోగం విజయవంతమై ఆర్ఐశాట్-1, ఐఎన్ఎస్-2టీడీ, ఇన్స్పైర్శాట్-1 ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలో చేర్చింది. మూలం
-
2023 ఆగస్టు 23
ఇస్రో చంద్రయాన్-3 చంద్రుని దక్షిణ ధ్రువం సమీపంలో సాఫ్ట్ ల్యాండింగ్ చేసింది; ఈ ఘనత సాధించిన తొలి అంతరిక్ష సంస్థగా ఇస్రో నిలిచింది. మూలం
-
2023 సెప్టెంబరు 2
సౌర కరోనా అధ్యయనం కోసం ఇస్రో తన తొలి సౌర యాత్ర ఆదిత్య-ఎల్1ను పీఎస్ఎల్వీ ద్వారా ప్రయోగించింది. మూలం
-
2024 జనవరి 1
కృష్ణబిలాలు, ఎక్స్-రే ధ్రువణ అధ్యయనానికి ఇస్రో ఎక్స్పోశాట్ ఉపగ్రహాన్ని పీఎస్ఎల్వీ-డీఎల్ ద్వారా ప్రయోగించింది. మూలం
-
2024 జనవరి 6
ఇస్రో ఆదిత్య-ఎల్1 వ్యోమనౌక సూర్యుడు-భూమి లగ్రాంజ్ బిందువు ఎల్1 చుట్టూ తుది కక్ష్యలోకి విజయవంతంగా చేరింది. మూలం
-
2024 డిసెంబరు 30
అంతరిక్షంలో డాకింగ్ సాంకేతికత ప్రదర్శన కోసం ఇస్రో రెండు చిన్న ఉపగ్రహాలతో స్పేడెక్స్ యాత్రను విజయవంతంగా ప్రయోగించింది. మూలం
-
2025 జనవరి 16
ఇస్రో స్పేడెక్స్ ఉపగ్రహాల డాకింగ్ విజయవంతమైనట్లు నిర్ధారణ; స్వదేశీ సాంకేతికతతో ఈ ఘనత సాధించిన అరుదైన దేశాల్లో భారత్ చేరింది. మూలం
-
2025 జూలై 30
నాసా-ఇస్రో సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేసిన భూపరిశీలన ఉపగ్రహం నిసార్ను జీఎస్ఎల్వీ ఎఫ్16 ద్వారా విజయవంతంగా ప్రయోగించారు. మూలం
-
2025 ఆగస్టు 24
గగన్యాన్ మానవసహిత అంతరిక్ష కార్యక్రమం కోసం తొలి సమీకృత ఎయిర్ డ్రాప్ పరీక్ష (ఐఏడీటీ-01) విజయవంతమైనట్లు ఇస్రో ప్రకటించింది. మూలం
-
2025 నవంబరు 2
ఇస్రో సమాచార ఉపగ్రహం సీఎంఎస్-03ను ఎల్వీఎం3-ఎం5 ద్వారా శ్రీహరికోట నుంచి విజయవంతంగా ప్రయోగించింది. మూలం
-
2025 డిసెంబరు 24
ఇస్రో ఎల్వీఎం3-ఎం6 ద్వారా ఏఎస్టీ స్పేస్మొబైల్కు చెందిన 6,100 కిలోల బ్లూబర్డ్ బ్లాక్-2 ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించింది; భారత గడ్డ నుంచి ప్రయోగించిన అత్యంత బరువైన ఉపగ్రహం ఇదేనని ప్రధానమంత్రి, ఉపరాష్ట్రపతి పేర్కొన్నారు. మూలం 1 మూలం 2
-
2025
యాగ్జియమ్ మిషన్ 4 ద్వారా ఇస్రో వ్యోమగామి శుభాంశు శుక్లా అంతర్జాతీయ అంతరిక్ష కేంద్రానికి వెళ్లిన తొలి భారత వ్యోమగామిగా నిలిచారు. మూలం 1 మూలం 2
-
2025
ఇస్రో క్రాప్స్ ప్రయోగంలో రోదసికి పంపిన అలసంద విత్తనాలు సూక్ష్మ గురుత్వాకర్షణ వాతావరణంలో నాలుగు రోజుల్లోనే మొలకెత్తాయి. మూలం
మూలాలు, లైసెన్సులు
- తెలుగు వికీపీడియా: భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ
tewiki:భారతీయ_అంతరిక్ష_పరిశోధనా_సంస్థ· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: ISRO
enwiki:ISRO· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: Space Capsule Recovery Experiment
enwiki:Space_Capsule_Recovery_Experiment· CC BY-SA 4.0 - ISRO: Chandrayaan-1
web:isro.gov.in/Chandrayaan_1.html - English Wikipedia: Chandrayaan-1
enwiki:Chandrayaan-1· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: Cartosat-2A
enwiki:Cartosat-2A· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: GSAT-5P
enwiki:GSAT-5P· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: Geosynchronous Satellite Launch Vehicle
enwiki:Geosynchronous_Satellite_Launch_Vehicle· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: SARAL
enwiki:SARAL· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: Mars Orbiter Mission
enwiki:Mars_Orbiter_Mission· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: AstroSat
enwiki:AstroSat· CC BY-SA 4.0 - ISRO: PSLV-C37 / Cartosat -2 Series Satellite
web:isro.gov.in/mission_PSLV_C37.html - English Wikipedia: Polar Satellite Launch Vehicle
enwiki:Polar_Satellite_Launch_Vehicle· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: PSLV-C37
enwiki:PSLV-C37· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: EMISAT
enwiki:EMISAT· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: Chandrayaan-2
enwiki:Chandrayaan-2· CC BY-SA 4.0 - NASA: Vikram Lander Found
web:nasa.gov/image-article/vikram-lander-found/ - English Wikipedia: Chandrayaan-3
enwiki:Chandrayaan-3· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: Aditya-L1
enwiki:Aditya-L1· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: XPoSat
enwiki:XPoSat· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: SpaDeX
enwiki:SpaDeX· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: NISAR (satellite)
enwiki:NISAR_(satellite)· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: Gaganyaan
enwiki:Gaganyaan· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: GSAT-7R
enwiki:GSAT-7R· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: LVM3-M6
enwiki:LVM3-M6· CC BY-SA 4.0 - Akashvani News: Vice President C P Radhakrishnan, PM Narendra Modi & Other Ministers Congratulates ISRO on the successful LVM3-M6 Mission Launch
web:newsonair.gov.in/vice-president-c-p-radhakrishnan-pm-narendra-modi-other-ministers-congratulates-isro-on-the-successful-lvm3-m6-mission-launch - English Wikipedia: Shubhanshu Shukla
enwiki:Shubhanshu_Shukla· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: Axiom Mission 4
enwiki:Axiom_Mission_4· CC BY-SA 4.0