భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం

బ్రిటిష్ వలస పాలనను అంతం చేయడానికి భారత ఉపఖండంలో దాదాపు ఒక శతాబ్దం పాటు సాగిన మహా పోరాటమే భారత స్వాతంత్ర్యోద్యమం. 1857 సిపాయిల తిరుగుబాటు మొదలు గాంధీ నేతృత్వంలోని అహింసాయుత ఉద్యమాలు, విప్లవకారుల సాయుధ పోరాటాలు, నేతాజీ ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్ వరకు అనేక ధారలు ఈ ఉద్యమంలో కలిసి సాగాయి. ఈ సమష్టి కృషి ఫలితంగా 1947లో దేశానికి స్వాతంత్ర్యం లభించి, 1950లో భారత్ గణతంత్ర రాజ్యంగా అవతరించింది.

1. 1857 మే 10

   మీరట్‌లో సిపాయిలు బ్రిటిష్ అధికారులపై తిరగబడ్డారు; ఇది 1857 ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామానికి నాంది పలికింది.

2. 1857 సెప్టెంబరు 20

   1857 ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సంగ్రామంలో సుదీర్ఘ ముట్టడి అనంతరం బ్రిటిష్ సైన్యం ఢిల్లీని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకుంది.

3. 1858 జూన్ 17

   1857 సంగ్రామంలో గ్వాలియర్ వద్ద జరిగిన చివరి ముఖ్య యుద్ధంలో ఝాన్సీ రాణి లక్ష్మీబాయి వీరమరణం పొందింది.

4. 1885

   ఎ.ఒ.హ్యూమ్ ప్రోత్సాహంతో బొంబాయిలో సమావేశమైన భారత ప్రతినిధులు భారత జాతీయ కాంగ్రెస్‌ను స్థాపించారు.

5. 1900

   ఉల్‌గులాన్ తిరుగుబాటుతో బ్రిటిష్ పాలనను గడగడలాడించిన గిరిజన నాయకుడు బిర్సా ముండా జైలులో మరణించాడు.

6. 1905

   వైస్రాయ్ కర్జన్ బెంగాల్ విభజనకు ఆదేశించడంతో స్వదేశీ, విదేశీ వస్తు బహిష్కరణ ఉద్యమాలు ఉవ్వెత్తున సాగాయి.

7. 1906

   ఢాకాలో అఖిల భారత ముస్లిం లీగ్ స్థాపించబడింది.

8. 1907

   మితవాద-అతివాద విభేదాలతో భారత జాతీయ కాంగ్రెస్ రెండు వర్గాలుగా చీలిపోయింది.

9. 1908 ఏప్రిల్ 30

   ముజఫర్‌పూర్‌లో విప్లవకారులు ఖుదీరాం బోస్, ప్రఫుల్ల చాకి బ్రిటిష్ న్యాయమూర్తి కింగ్స్‌ఫర్డ్‌పై బాంబు దాడికి యత్నించారు.

10. 1909 జూలై 1

    లండన్‌లో భారత విద్యార్థి మదన్ లాల్ ధింగ్రా బ్రిటిష్ అధికారి కర్జన్ వైలీని కాల్చి చంపాడు.

11. 1912

    స్వదేశీ ఉద్యమ ఒత్తిడికి తలొగ్గి బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ప్రకటించిన బెంగాల్ విభజన రద్దు అమల్లోకి వచ్చింది.

12. 1912 డిసెంబరు 23

    ఢిల్లీ-లాహోర్ కుట్రలో భాగంగా వైస్రాయ్ హార్డింజ్‌పై రాష్ బిహారీ బోస్ బృందం బాంబు దాడి జరిపింది; వైస్రాయ్ గాయాలతో బయటపడ్డాడు.

13. 1913

    విదేశాల్లో స్థిరపడిన భారతీయులు బ్రిటిష్ పాలనపై పోరాడేందుకు గదర్ పార్టీని స్థాపించారు.

14. 1915 జనవరి 9

    దక్షిణాఫ్రికాలో సత్యాగ్రహ పోరాటం ముగించుకుని మహాత్మా గాంధీ భారతదేశానికి తిరిగి వచ్చారు.

15. 1916

    అధికార పంపిణీ అంశాలపై కాంగ్రెస్, ముస్లిం లీగ్ మధ్య లక్నో ఒప్పందం కుదిరింది.

16. 1919

    విచారణ లేకుండా నిర్బంధానికి వీలు కల్పించే రౌలట్ చట్టాన్ని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం తెచ్చింది; దేశవ్యాప్తంగా హర్తాళ్లు జరిగాయి.

17. 1919 ఏప్రిల్ 13

    అమృత్‌సర్‌లోని జలియన్ వాలాబాగ్‌లో నిరాయుధ ప్రజలపై జనరల్ డయ్యర్ ఆదేశించిన కాల్పుల్లో వందలాది మంది మరణించారు.

18. 1920

    గాంధీ నేతృత్వంలో సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమం ప్రారంభమైంది; కాంగ్రెస్ ప్రజా ఉద్యమ సంస్థగా పునర్వ్యవస్థీకరించబడింది.

19. 1922

    చౌరీచౌరా హింసాత్మక ఘటనతో గాంధీ సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమాన్ని విరమించారు.

20. 1922

    అల్లూరి సీతారామరాజు నేతృత్వంలో మన్యం ప్రాంత గిరిజనులు బ్రిటిష్ పాలనపై గెరిల్లా పోరాటం (మన్యం తిరుగుబాటు) ప్రారంభించారు.

21. 1925 ఆగస్టు 9

    రామ్ ప్రసాద్ బిస్మిల్ నేతృత్వంలోని యువ విప్లవకారులు బ్రిటిష్ పాలనపై పోరులో కకోరీ కుట్రకు పాల్పడ్డారు.

22. 1928

    సైమన్ కమిషన్‌ను తిరస్కరించిన భారత పక్షాలు మోతీలాల్ నెహ్రూ ఆధ్వర్యంలో రాజ్యాంగ ముసాయిదా సంఘాన్ని నియమించాయి.

23. 1929

    జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ అధ్యక్షతన జరిగిన లాహోర్ కాంగ్రెస్ సమావేశం సంపూర్ణ స్వరాజ్యమే లక్ష్యమని తీర్మానించింది.

24. 1929 ఏప్రిల్ 8

    ప్రజారక్షణ, వ్యాపార వివాద బిల్లులకు నిరసనగా భగత్ సింగ్, బటుకేశ్వర్ దత్ కేంద్ర శాసనసభలో బాంబులు విసిరారు.

25. 1930

    సూర్యసేన్ నేతృత్వంలో విప్లవకారులు చిట్టగాంగ్ ఆయుధాగారాన్ని ముట్టడించి ప్రభుత్వ సమాచార వ్యవస్థను విచ్ఛిన్నం చేశారు.

26. 1930 జనవరి 26

    లాహోర్ కాంగ్రెస్ పిలుపు మేరకు దేశవ్యాప్తంగా తొలి సంపూర్ణ స్వరాజ్య దినాన్ని పాటించారు.

27. 1930 జనవరి 31

    శాసనోల్లంఘనకు ముందు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం చేపట్టాల్సిన 11 కనీస చర్యలను గాంధీ యంగ్ ఇండియా పత్రికలో ప్రకటించారు.

28. 1930 మార్చి 12

    ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో భాగంగా గాంధీ అహ్మదాబాద్ ఆశ్రమం నుంచి దండి వరకు చారిత్రక పాదయాత్రను ప్రారంభించారు.

29. 1931

    గాంధీ-ఇర్విన్ ఒప్పందం కుదిరింది; భగత్ సింగ్, సుఖ్‌దేవ్, రాజ్‌గురులను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఉరితీసింది.

30. 1934 ఏప్రిల్ 7

    ఉప్పు సత్యాగ్రహంతో మొదలై నాలుగేళ్లు సాగిన శాసనోల్లంఘన ఉద్యమం అధికారికంగా ముగిసింది.

31. 1935

    రాష్ట్రాల స్వయంప్రతిపత్తికి బాటలు వేసిన భారత ప్రభుత్వ చట్టాన్ని బ్రిటిష్ పార్లమెంటు ఆమోదించింది.

32. 1937

    ప్రాంతీయ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ ఐదు రాష్ట్రాల్లో స్పష్టమైన ఆధిక్యం సాధించి నిర్ణాయక శక్తిగా ఎదిగింది.

33. 1940

    ముస్లిం లీగ్ లాహోర్ సమావేశంలో దేశ విభజనను కోరుతూ లాహోర్ తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది.

34. 1940 మార్చి 13

    జలియన్ వాలాబాగ్ దురంతానికి బాధ్యుడిగా భావించిన మైకేల్ ఓ'డయర్‌ను ఉధమ్ సింగ్ లండన్‌లో కాల్చి చంపాడు.

35. 1942 జూలై 14

    బ్రిటిష్ పాలన నుంచి సంపూర్ణ స్వాతంత్ర్యం కోరుతూ కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ తీర్మానం ఆమోదించింది.

36. 1942 ఆగస్టు 8

    క్విట్ ఇండియా తీర్మానం ఆమోదం పొందింది; బొంబాయి గొవలియా టాంక్ మైదానంలో గాంధీ 'డూ ఆర్ డై' పిలుపునిచ్చారు.

37. 1945 ఆగస్టు 18

    ఆజాద్ హింద్ ఫౌజ్ నాయకుడు నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ ఫార్మోసాలో విమాన ప్రమాద గాయాలతో మరణించారు.

38. 1946 ఫిబ్రవరి 18

    బొంబాయిలో రాయల్ ఇండియన్ నేవీ నావికుల సమ్మె తిరుగుబాటుగా మారి కరాచీ నుంచి కలకత్తా వరకు వ్యాపించింది.

39. 1947 జూన్ 3

    బ్రిటిష్ ఇండియాను భారత్, పాకిస్తాన్‌లుగా విభజిస్తున్నట్లు చివరి వైస్రాయ్ మౌంట్‌బాటన్ ప్రకటించారు.

40. 1947 ఆగస్టు 15

    సుదీర్ఘ స్వాతంత్ర్యోద్యమ ఫలితంగా బ్రిటిష్ పాలన ముగిసి భారతదేశం స్వతంత్ర దేశంగా అవతరించింది.

41. 1949 నవంబరు 26

    రాజ్యాంగ పరిషత్ స్వతంత్ర భారత రాజ్యాంగ రచనను పూర్తి చేసింది.

42. 1950 జనవరి 26

    భారత రాజ్యాంగం అమల్లోకి వచ్చి భారతదేశం సర్వసత్తాక గణతంత్ర రాజ్యంగా అవతరించింది.