ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు (Ghantasala)
1922 – 1974
గాన గంధర్వుడిగా పేరొందిన ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు తెలుగు సినిమా నేపథ్య గాయకుడు, సంగీత దర్శకుడు. కృష్ణా జిల్లా చౌటపల్లిలో 1922లో జన్మించిన ఆయన 'మనదేశం', 'పాతాళభైరవి', 'మాయాబజార్', 'లవకుశ' వంటి చిత్రాలకు సంగీతం సమకూర్చారు; తెలుగుతో పాటు కన్నడ, తమిళ, హిందీ చిత్రాల్లోనూ పాడారు. తెలుగు వ్యాఖ్యానంతో ఆయన ఆలపించిన భగవద్గీత, కరుణశ్రీ రాసిన 'పుష్పవిలాపం' పద్యాలు తెలుగునాట నేటికీ విశేష ఆదరణ పొందుతున్నాయి. భారత ప్రభుత్వం 1970లో ఆయనకు పద్మశ్రీ ప్రదానం చేసింది; 2003లో ఆయన పేరిట తపాలా బిళ్ళను విడుదల చేసింది. ఏటా డిసెంబరు 4న ఆయన జయంతిని, ఫిబ్రవరి 11న వర్ధంతిని అభిమానులు స్మరించుకుంటారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5 మూలం 6
- జయంతి డిసెంబరు 4 →
- వర్ధంతి ఫిబ్రవరి 11 →
ఒక చూపులో
ప్రాధాన్యం
భారతీయ సినిమాకు చేసిన సేవలకు ఘంటసాలకు భారత ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ పురస్కారం ప్రదానం చేసింది మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4
ఘంటసాల సినీ జీవిత రజతోత్సవ వేడుకలు హైదరాబాదు లాల్ బహదూర్ స్టేడియంలో ముప్పై వేల మందికి పైగా అభిమానుల మధ్య జరిగాయి మూలం
నేపథ్యం
పాతాళభైరవి చిత్ర విజయంతో ఘంటసాల పేరు ఆంధ్రదేశమంతటా మారుమోగింది మూలం 1 మూలం 2
ప్రధాన పాటలు
దేవదాసు చిత్రంలో ఘంటసాల గానం ఆయన సినీ జీవితంలో కలికితురాయిగా నిలిచిపోయింది మూలం
ఘంటసాల గానం చేసిన మాయాబజార్ పాటలు తెలుగు సినీ చరిత్రలో అగ్రతాంబూలం అందుకున్నాయి మూలం 1 మూలం 2
'జగదేకవీరుని కథ'లో పెండ్యాల నాగేశ్వరరావు స్వరపరచిన క్లిష్టమైన 'శివశంకరీ' పాటను ఘంటసాల ఆలపించారు మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
వారసత్వం
గాయకుడు ఘంటసాల గౌరవార్థం భారత ప్రభుత్వం తపాలా బిళ్ళను విడుదల చేసింది; ఈ గౌరవం పొందిన దక్షిణాది తొలి సినీ గాయక-సంగీతకారుడు ఆయనే మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5 మూలం 6
ఉత్తర అమెరికా తెలుగు సొసైటీ (నాట్స్), తెలుగు లిటరరీ అండ్ కల్చరల్ అసోసియేషన్ చొరవతో న్యూయార్క్లో ఘంటసాలపై అమెరికా తపాలా బిళ్ళ విడుదలైంది మూలం 1 మూలం 2
కాలక్రమం
-
1922 డిసెంబరు 4
గాన గంధర్వుడు ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు కృష్ణా జిల్లా గుడివాడ సమీపంలోని చౌటపల్లి గ్రామంలో జన్మించారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4
-
1942
క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొన్న ఘంటసాల అరెస్టై అలీపూర్ జైలులో నిర్బంధం అనుభవించారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4
-
1944
గాయకుడు ఘంటసాల తన మేనకోడలు సావిత్రిని వివాహమాడి, ఆ సాయంత్రం తన పెళ్ళికి తానే సంగీత కచేరీ చేశారు. మూలం
-
1949
ఎన్.టి. రామారావు తొలి చిత్రం 'మనదేశం'కు ఘంటసాల సంగీత దర్శకత్వం వహించారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
-
1951
పాతాళభైరవి చిత్ర విజయంతో ఘంటసాల పేరు ఆంధ్రదేశమంతటా మారుమోగింది. మూలం 1 మూలం 2
-
1953
దేవదాసు చిత్రంలో ఘంటసాల గానం ఆయన సినీ జీవితంలో కలికితురాయిగా నిలిచిపోయింది. మూలం
-
1955
అనార్కలి చిత్రంలోని పాటలు ఘంటసాలకు మరింత గొప్ప పేరు తెచ్చిపెట్టాయి. మూలం
-
1957
ఘంటసాల గానం చేసిన మాయాబజార్ పాటలు తెలుగు సినీ చరిత్రలో అగ్రతాంబూలం అందుకున్నాయి. మూలం 1 మూలం 2
-
1959
'జయభేరి' చిత్రంలో పెండ్యాల నాగేశ్వరరావు స్వరపరచిన కఠినమైన రాగమాలిక 'రసికరాజ తగువారము కామా'ను ఘంటసాల ఆలపించారు. మూలం 1 మూలం 2
-
1960
శ్రీ వెంకటేశ్వర మహత్యం చిత్రంలో శేషశైలావాస పాటను ఘంటసాల తెరపై కనిపిస్తూ ఆలపించారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
-
1960
'మహాకవి కాళిదాసు' చిత్రంలోని 'మాణిక్యవీణా' శ్యామలా దండకాన్ని ఘంటసాల ఆలపించారు. మూలం 1 మూలం 2
-
1961
'జగదేకవీరుని కథ'లో పెండ్యాల నాగేశ్వరరావు స్వరపరచిన క్లిష్టమైన 'శివశంకరీ' పాటను ఘంటసాల ఆలపించారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
-
1962
'గుండమ్మ కథ' చిత్రానికి ఘంటసాల సంగీత దర్శకత్వం వహించారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
-
1963
'లవకుశ' చిత్రానికి ఘంటసాల సంగీత దర్శకత్వం వహించారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
-
1964
ఘంటసాల హిందీ చిత్రం ఝండా ఊంఛా రహే హమారాకు సంగీత దర్శకత్వం వహించి పాటలు పాడారు. మూలం
-
1965
'పాండవ వనవాసం' చిత్రానికి ఘంటసాల సంగీత దర్శకత్వం వహించారు. మూలం 1 మూలం 2
-
1967 ఏప్రిల్ 21
ఘంటసాల తన పూర్వీకుల గ్రామమైన కృష్ణా జిల్లా ఘంటసాలలో గాన కచేరీ చేయగా గ్రామస్థులు ఆయనను ఏనుగు అంబారీపై ఊరేగించారు. మూలం
-
1970 ఫిబ్రవరి 1
ఘంటసాల సినీ జీవిత రజతోత్సవ వేడుకలు హైదరాబాదు లాల్ బహదూర్ స్టేడియంలో ముప్పై వేల మందికి పైగా అభిమానుల మధ్య జరిగాయి. మూలం
-
1970
భారతీయ సినిమాకు చేసిన సేవలకు ఘంటసాలకు భారత ప్రభుత్వం పద్మశ్రీ పురస్కారం ప్రదానం చేసింది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4
-
1971
ఘంటసాల ఐరోపా, అమెరికాల్లో సంగీత ప్రదర్శనలు ఇచ్చి ప్రవాస సంగీతప్రియులను రంజింపజేశారు. మూలం
-
1972
రవీంద్రభారతిలో ప్రదర్శన ఇస్తుండగా గుండెనొప్పి రావడంతో ఘంటసాల ఆసుపత్రిలో చేరారు. మూలం
-
1973
అనారోగ్యంలోనూ ఘంటసాల భక్త తుకారాం, జీవన తరంగాలు, దేవుడు చేసిన మనుషులు వంటి హిట్ చిత్రాలకు పాటలు పాడారు. మూలం
-
1974 ఫిబ్రవరి 11
తెలుగు సినీ సంగీత దిగ్గజం ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు ఆసుపత్రిలో కన్నుమూశారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4
-
2003 ఫిబ్రవరి 11
గాయకుడు ఘంటసాల గౌరవార్థం భారత ప్రభుత్వం తపాలా బిళ్ళను విడుదల చేసింది; ఈ గౌరవం పొందిన దక్షిణాది తొలి సినీ గాయక-సంగీతకారుడు ఆయనే. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5 మూలం 6
-
2014
ఉత్తర అమెరికా తెలుగు సొసైటీ (నాట్స్), తెలుగు లిటరరీ అండ్ కల్చరల్ అసోసియేషన్ చొరవతో న్యూయార్క్లో ఘంటసాలపై అమెరికా తపాలా బిళ్ళ విడుదలైంది. మూలం 1 మూలం 2
-
2021
ఘంటసాల శతజయంతి వేడుకలను డిసెంబరు 4న విశాఖపట్నంలో నిర్వహిస్తామని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రకటించింది. మూలం
మూలాలు, లైసెన్సులు
- తెలుగు వికీపీడియా: ఘంటసాల వెంకటేశ్వరరావు
tewiki:ఘంటసాల_వెంకటేశ్వరరావు· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: Ghantasala (musician)
enwiki:Ghantasala_(musician)· CC BY-SA 4.0 - The News Minute: The golden voice of the Telugus: A tribute to the life and music of Ghantasala
web:thenewsminute.com/article/golden-voice-telugus-tribute-life-and-music-ghantasala-53803 - The Hans India: Ghantasala The playback legend
web:thehansindia.com/posts/index/cinema/2015-02-11/ghantasala-the-playback-legend/130752 - India Post: Stamps 2003
web:postagestamps.gov.in/Stamps2003.aspx - Ministry of Home Affairs, Government of India: Padma Awards Directory (1954-2017)
web:web.archive.org/web/20251006173217/https://www.mha.gov.in/sites/default/files/2023-01/Year_Wise_main_25042017.pdf - The Hans India: Govt to celebrate Ghantasala centenary on December 4
web:thehansindia.com/andhra-pradesh/govt-to-celebrate-ghantasala-centenary-on-december-4-715843 - The Hans India: Gaana Gandharva from the banks of Krishna
web:thehansindia.com/posts/index/Hans/2016-08-14/Gaana-Gandharva-from-the-banks-of-Krishna/248390