కొండా వెంకటప్పయ్య

కొండా వెంకటప్పయ్య 'దేశభక్త' బిరుదాంకితుడైన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్రోద్యమానికి ఆద్యుడు. న్యాయవాదిగా జీవితం ప్రారంభించి కృష్ణా పత్రికను స్థాపించారు. గాంధీజీ చేపట్టిన ప్రతి ఉద్యమానికి ఆంధ్రదేశంలో నాయకత్వం వహించి పలుమార్లు జైలుశిక్ష అనుభవించారు.

1. 1866 ఫిబ్రవరి 22

   ఆంధ్ర రాష్ట్రోద్యమ ఆద్యుడు, దేశభక్త కొండా వెంకటప్పయ్య పాత గుంటూరులో జన్మించారు.

2. 1902

   కొండా వెంకటప్పయ్య కృష్ణా పత్రిక ప్రచురణను ప్రారంభించి 1905 వరకు నిర్వహించారు.

3. 1910

   బందరులో జాతీయ కళాశాలను కొండా వెంకటప్పయ్య ప్రారంభోత్సవం చేశారు.

4. 1912

   నిడదవోలు మహాసభలో కొండా వెంకటప్పయ్య సలహాపై ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్ర ఏర్పాటుపై తొలి మంతనాలు జరిగాయి.

5. 1913

   కొండా వెంకటప్పయ్య సలహా మేరకు బాపట్లలో మొదటి ఆంధ్ర మహాసభ జరిగింది.

6. 1917

   నెల్లూరులో జరిగిన ఆంధ్ర మహాసభకు కొండా వెంకటప్పయ్య అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికై ఆంధ్రరాష్ట్ర సాధనకు నిర్దిష్ట కార్యక్రమం రూపొందించారు.

7. 1918

   ప్రత్యేక ఆంధ్రరాష్ట్ర కాంగ్రెసు కమిటీ ఏర్పడగా కొండా వెంకటప్పయ్య దానికి తొలి కార్యదర్శి అయ్యారు.

8. 1921 మార్చి 31

   కొండా వెంకటప్పయ్య కృషితో బెజవాడలో అఖిల భారత కాంగ్రెస్ మహాసభలు ప్రారంభమయ్యాయి; గాంధీజీ ఆంధ్ర పర్యటన ఆయన ఆధ్వర్యంలోనే సాగింది.

9. 1922

   కడలూరు జైలులో ఉండగా కొండా వెంకటప్పయ్య 'డచ్ రిపబ్లిక్' గ్రంథాన్ని తెలుగులోకి అనువదించారు.

10. 1923

    కాకినాడ మహాసభల సందర్భంగా కొండా వెంకటప్పయ్యను అఖిల భారత కాంగ్రెస్ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నుకున్నారు.

11. 1930

    ఉప్పు సత్యాగ్రహంలో పాల్గొన్నందుకు కొండా వెంకటప్పయ్యకు జైలుశిక్ష విధించారు.

12. 1933

    గాంధీజీ ఆంధ్రలో సాగించిన హరిజన యాత్రలో కొండా వెంకటప్పయ్య నిమగ్నులై సేవలందించారు.

13. 1937

    మద్రాసు శాసనసభకు ఎన్నికైన కొండా వెంకటప్పయ్య భాషా ప్రాతిపదికన రాష్ట్రాల విభజన తీర్మానాన్ని ఏకగ్రీవంగా నెగ్గించారు.

14. 1942

    క్విట్ ఇండియా ఉద్యమంలో పాల్గొన్నందుకు కొండా వెంకటప్పయ్యకు జైలుశిక్ష విధించారు.

15. 1947

    స్వాతంత్ర్యానంతరం పెరిగిన అవినీతిపై కొండా వెంకటప్పయ్య గాంధీజీకి నిర్మొహమాటంగా లేఖ రాశారు.

16. 1949 ఆగస్టు 15

    దేశభక్త కొండా వెంకటప్పయ్య దేశ స్వాతంత్ర్య పుణ్యదినాన స్వర్గస్థులయ్యారు.