తెలుగు సినిమా

హైదరాబాదు కేంద్రంగా విలసిల్లుతున్న తెలుగు సినిమా పరిశ్రమను టాలీవుడ్ అని పిలుస్తారు. రఘుపతి వెంకయ్య నాయుడు వేసిన పునాదులపై మూకీల నుంచి టాకీలు, పౌరాణికాల నుంచి పాన్-ఇండియా చిత్రాల వరకు ఈ పరిశ్రమ ఎదిగింది. చిత్ర నిర్మాణ సంఖ్యలో దేశంలోనే అగ్రస్థానంలో నిలుస్తూ, బాహుబలి, RRR వంటి చిత్రాలతో ప్రపంచవ్యాప్త గుర్తింపు సాధించింది.

1. 1921

   రఘుపతి వెంకయ్య నాయుడు నిర్మాతగా, ఆర్.ఎస్.ప్రకాష్ దర్శకత్వంలో తొలి తెలుగు మూకీ చిత్రం 'భీష్మ ప్రతిజ్ఞ' రూపొందింది.

2. 1921

   ఆంధ్రలో తొలి సినిమా హాలు 'మారుతీ సినిమా'ను విజయవాడలో పోతిన శ్రీనివాసరావు నెలకొల్పారు.

3. 1931

   హెచ్.ఎమ్.రెడ్డి దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'కాళిదాస్' పూర్తి తెలుగు సంభాషణలతో తొలి తెలుగు టాకీగా పరిగణన పొందింది.

4. 1931 సెప్టెంబరు 15

   తొలి సంపూర్ణ తెలుగు టాకీ 'భక్త ప్రహ్లాద' నిర్మాణం పూర్తయింది; ఈ రోజును 'తెలుగు సినిమా దినోత్సవం'గా జరుపుకుంటారు.

5. 1932

   తొలి సంపూర్ణ తెలుగు టాకీ చిత్రం 'భక్త ప్రహ్లాద' సెన్సార్ ప్రక్రియను పూర్తి చేసుకుంది.

6. 1932

   తొలి సంపూర్ణ తెలుగు టాకీ 'భక్త ప్రహ్లాద' బొంబాయిలోని కృష్ణా సినిమా థియేటర్‌లో విడుదలైంది.

7. 1932

   తొలి తెలుగు టాకీ 'భక్త ప్రహ్లాద' బొంబాయి విడుదల తరువాత మద్రాసులో ప్రేక్షకుల ముందుకు వచ్చింది.

8. 1933

   సి.పుల్లయ్య దర్శకత్వం వహించిన తెలుగు చిత్రం 'సతీ సావిత్రి' రెండవ వెనిస్ చలన చిత్రోత్సవంలో గౌరవ డిప్లొమా అందుకుంది.

9. 1934

   సి.పుల్లయ్య దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'లవకుశ' తెలుగు సినిమా పరిశ్రమకు తొలి భారీ వాణిజ్య విజయాన్ని అందించింది.

10. 1935

    'సతీ అనసూయ' చిత్రాన్ని నిర్మించి దాసరి కోటిరత్నం తెలుగు సినిమా పరిశ్రమ తొలి మహిళా నిర్మాతగా నిలిచారు.

11. 1936

    ఆంధ్రలో తొలి ఫిల్మ్ స్టూడియో 'దుర్గా సినీటోన్'ను రాజమండ్రిలో నిడమర్తి సూరయ్య స్థాపించారు.

12. 1936

    పౌరాణికాలకు భిన్నంగా సమకాలీన నేపథ్యంతో వచ్చిన తొలి తెలుగు సాంఘిక చిత్రం 'ప్రేమ విజయం' విడుదలైంది.

13. 1939

    జమీందారీ వ్యవస్థపై రైతుల తిరుగుబాటును చూపిన తెలుగు చిత్రం 'రైతు బిడ్డ'ను బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం నిషేధించింది.

14. 1940

    భారతీయ సినీ ప్రపంచాన్ని తెరపై చూపిన తొలి భారతీయ చిత్రంగా వై.వి.రావు దర్శకత్వంలోని తెలుగు సినిమా 'విశ్వమోహిని' నిలిచింది.

15. 1948

    మూలా నారాయణస్వామి, బి.నాగిరెడ్డి కలిసి చెన్నై కేంద్రంగా విజయ వాహినీ స్టూడియోస్‌ను స్థాపించారు.

16. 1949

    తమిళంలోకి డబ్ అయిన తొలి తెలుగు చిత్రంగా 'కీలు గుర్రం' నిలిచింది; అది 'మాయ కుదిరై' పేరుతో విడుదలైంది.

17. 1952 జనవరి 24

    బొంబాయిలో జరిగిన తొలి భారత అంతర్జాతీయ చలన చిత్రోత్సవంలో ప్రదర్శితమైన తొలి దక్షిణ భారత చిత్రంగా తెలుగు సినిమా 'పాతాళ భైరవి' చరిత్ర సృష్టించింది.

18. 1953 మార్చి 14

    తెలుగు చిత్రం 'మల్లీశ్వరి' చైనీస్ సబ్‌టైటిళ్లతో 13 ప్రింట్లతో చైనాలోని బీజింగ్‌లో విడుదలైంది.

19. 1956

    హైదరాబాదులో తొలి ఫిల్మ్ స్టూడియో అయిన సారథి స్టూడియోస్ ఏర్పాటుతో తెలుగు సినిమా పరిశ్రమ తరలింపునకు బీజం పడింది.

20. 1956

    ఎల్.వి.ప్రసాద్ చెన్నై కేంద్రంగా ప్రసాద్ స్టూడియోస్‌ను స్థాపించి తెలుగు సినిమా నిర్మాణానికి కొత్త వేదిక కల్పించారు.

21. 1956 జనవరి 12

    తెలుగు చిత్రం 'తెనాలి రామకృష్ణ' ఉత్తమ చిత్రానికి ఇచ్చే ఆల్ ఇండియా సర్టిఫికేట్ ఆఫ్ మెరిట్ గెలుచుకుంది.

22. 1959

    పూర్తిగా హైదరాబాదులో చిత్రీకరించిన తొలి తెలుగు సినిమా 'మా ఇంటి మహాలక్ష్మి' విడుదలైంది.

23. 1963

    జకార్తాలో జరిగిన మూడవ ఆఫ్రో-ఆసియా చిత్రోత్సవంలో తెలుగు చిత్రం 'నర్తనశాల' మూడు అవార్డులు సాధించింది; ఎస్.వి.రంగారావుకు ఉత్తమ నటుడి పురస్కారం దక్కింది.

24. 1976

    అక్కినేని నాగేశ్వరరావు హైదరాబాదులోని బంజారా హిల్స్‌లో అన్నపూర్ణ స్టూడియోస్‌ను స్థాపించారు.

25. 1979

    కె.విశ్వనాథ్ దర్శకత్వంలో తెలుగు చిత్రం 'శంకరాభరణం' రూపొందింది; ఫ్రాన్స్‌లోని బెజాన్సన్ చిత్రోత్సవంలో ప్రజల బహుమతి గెలుచుకుంది.

26. 1989

    రామ్ గోపాల్ వర్మ దర్శకత్వంలో వచ్చిన 'శివ' తెలుగు సినిమాకు స్టెడీక్యామ్, కొత్త సౌండ్ రికార్డింగ్ పద్ధతులను పరిచయం చేసి ట్రెండ్ సెట్టర్‌గా నిలిచింది.

27. 1992 ఏప్రిల్ 9

    చిరంజీవి నటించిన 'ఘరానా మొగుడు' బాక్సాఫీసు వద్ద పది కోట్ల రూపాయలు వసూలు చేసిన తొలి తెలుగు చిత్రంగా రికార్డు సృష్టించింది.

28. 2005 ఆగస్టు 11

    తెలుగు చిత్రం 'అతడు' అమెరికాలో తొలి ప్రదర్శన నార్త్ బెర్గెన్‌లోని సినీ ప్లాజా 13 థియేటర్‌లో జరిగింది.

29. 2005 ఆగస్టు 19

    తెలుగు చిత్రం 'అతడు'కు అమెరికాలోని కనెక్టికట్‌లో ప్రత్యేక ప్రదర్శన జరిగింది; డిమాండ్ మేరకు అదనపు షో వేశారు.

30. 2006

    తెలుగు సినిమా పరిశ్రమ 245 చిత్రాలను విడుదల చేసి ఆ సంవత్సరం దేశంలోనే అత్యధిక చిత్రాలు నిర్మించిన పరిశ్రమగా నిలిచింది.

31. 2016

    సంగీత చరిత్రలో అత్యధిక పాటలు రికార్డు చేసిన గాయనిగా తెలుగు సినీ నేపథ్య గాయని పి.సుశీల గిన్నీస్ ప్రపంచ రికార్డుల్లో చోటు సాధించారు.

32. 2017

    తెలుగు చిత్రం 'బాహుబలి 2' భారతీయ సినిమాకు 1000 కోట్ల క్లబ్‌ను పరిచయం చేసి, శాటర్న్ అవార్డును కూడా గెలుచుకుంది.

33. 2022

    సమతామూర్తి విగ్రహావిష్కరణ సందర్భంగా తెలుగు సినిమా వెండితెరపై అద్భుతాలు సృష్టిస్తోందని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ప్రశంసించారు.

34. 2022 జూన్ 1

    '#encoRRRe' పేరిట తెలుగు చిత్రం 'RRR'ను అమెరికాలోని 100కు పైగా థియేటర్లలో ఒకే రాత్రి ప్రత్యేకంగా ప్రదర్శించారు.

35. 2023

    తెలుగు చిత్రం 'RRR'లోని 'నాటు నాటు' పాట ఉత్తమ ఒరిజినల్ గీతంగా గోల్డెన్ గ్లోబ్, ఆస్కార్ పురస్కారాలు సాధించి చరిత్ర సృష్టించింది.

36. 2024

    తెలుగు నటుడు చిరంజీవి 'అత్యధిక చిత్రాల భారతీయ సినీ తార'గా గిన్నీస్ గుర్తింపుతో పాటు పద్మ విభూషణ్ పురస్కారం అందుకున్నారు.

37. 2024

    తెలుగు చిత్రం 'కల్కి 2898 ఎడి' భారతదేశ చరిత్రలోనే అత్యంత ఖరీదైన సినిమాగా నిలిచింది.