త్రిపురనేని రామస్వామి

కవిరాజుగా కీర్తి పొందిన త్రిపురనేని రామస్వామి హేతువాదాన్ని, మానవతావాదాన్ని తెలుగు సాహిత్యంలోకి తొలిసారిగా తీసుకువచ్చిన కవి, న్యాయవాది, సంఘసంస్కర్త. సూతపురాణం, శంబుకవధ వంటి రచనలతో మూఢనమ్మకాలను, కులవ్యవస్థను ప్రశ్నించారు. తెలుగులో సరళమైన వివాహవిధిని రూపొందించి స్వయంగా ఎన్నో పెళ్లిళ్లకు పౌరోహిత్యం వహించిన ఆచరణశీలి ఆయన.

1. 1887 జనవరి 15

   కవిరాజు త్రిపురనేని రామస్వామి కృష్ణా జిల్లా అంగలూరు గ్రామంలో రైతు కుటుంబంలో జన్మించారు.

2. 1911

   త్రిపురనేని రామస్వామి బందరు నోబుల్ కళాశాలలో చేరి, అదే ఏడాది తొలిసారిగా అష్టావధానం చేశారు.

3. 1912

   త్రిపురనేని రామస్వామి శతావధానం చేసి తన అద్భుత జ్ఞాపకశక్తిని, సాహితీ నైపుణ్యాన్ని చాటారు.

4. 1914

   త్రిపురనేని రామస్వామి న్యాయశాస్త్ర అధ్యయనానికి డబ్లిన్ వెళ్లి, అక్కడి నుంచే హోంరూల్ ఉద్యమానికి మద్దతుగా కృష్ణా పత్రికలో రచనలు చేశారు.

5. 1917

   త్రిపురనేని రామస్వామి డబ్లిన్‌లో న్యాయవాద పట్టా పొందారు; అక్కడే శంబుకవధ నాటకం రాశారు.

6. 1922

   త్రిపురనేని రామస్వామి గుంటూరు జిల్లా తెనాలిలో స్థిరపడ్డారు.

7. 1925

   త్రిపురనేని రామస్వామి జస్టిస్ పార్టీ తరఫున తెనాలి పురపాలక సంఘ అధ్యక్షుడిగా ఎన్నికై జంతుబలిని నిషేధించారు.

8. 1929

   ఆంధ్ర మహాసభ త్రిపురనేని రామస్వామికి కవిరాజు బిరుదునిచ్చి గౌరవించింది.

9. 1930

   త్రిపురనేని రామస్వామి కుప్పుస్వామి శతకం రాశారు; మంత్రాల ప్రమేయం లేని తెలుగు వివాహవిధిని రూపొందించారు.

10. 1940

    గుడివాడ ప్రజానీకం త్రిపురనేని రామస్వామికి గజారోహణ సన్మానం చేసింది.

11. 1941

    మానవవాద ప్రవక్త ఎం.ఎన్.రాయ్ త్రిపురనేని రామస్వామి నివాసం సూతాశ్రమాన్ని సందర్శించారు.

12. 1943 జనవరి 16

    హేతువాదాన్ని తెలుగు సాహిత్యంలోకి ప్రవేశపెట్టిన కవిరాజు త్రిపురనేని రామస్వామి కన్నుమూశారు.

13. 1987

    కవిరాజు త్రిపురనేని రామస్వామి శతజయంతి సందర్భంగా భారత ప్రభుత్వం ఆయన పేరిట తపాలా బిళ్ళ విడుదల చేసింది.