జీవిత చరిత్రలు

కాళోజీ నారాయణరావు (Kaloji)

1914 – 2002

ప్రజాకవిగా పేరొందిన కాళోజీ నారాయణరావు (1914–2002) నిజాం నిరంకుశ పాలనను కలంతో ఎదిరించిన స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు, తెలంగాణ ఉద్యమకారుడు. 'నా గొడవ' పేరుతో సమకాలీన సామాజిక సమస్యలపై నిర్భయంగా స్పందించిన ఆయన తెలుగుతో పాటు ఉర్దూ, హిందీ, మరాఠీ భాషల్లోనూ కవిత్వం రాశారు. గ్రంథాలయోద్యమంలో, ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు స్థాపనలో, 1969 ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్న ఆయనను భారత ప్రభుత్వం 1992లో పద్మవిభూషణ్‌తో సత్కరించింది. ఆయన జన్మదినమైన సెప్టెంబరు 9ని తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఏటా తెలంగాణ భాషా దినోత్సవంగా జరుపుతూ, ఆయన పేరిట సాహిత్య పురస్కారం అందజేస్తోంది; వరంగల్‌లోని ఆరోగ్య విశ్వవిద్యాలయానికి ఆయన పేరు పెట్టింది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5 మూలం 6 మూలం 7 మూలం 8

• జయంతి సెప్టెంబరు 9 →
• వర్ధంతి నవంబరు 13 →

కాలక్రమం

1. 1914 సెప్టెంబరు 9

   ప్రజాకవి కాళోజీ నారాయణరావు కర్ణాటకలోని రట్టిహళ్లి గ్రామంలో జన్మించారు (కొన్ని మూలాలు వరంగల్ సమీపంలోని మడికొండను జన్మస్థలంగా పేర్కొంటాయి); ఆయన జన్మదినమే తెలంగాణ భాషా దినోత్సవం. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5

2. 1930

   కాళోజీ నారాయణరావు 1930 నుంచే గ్రంథాలయోద్యమంలో చురుగ్గా పాల్గొన్నారు; తెలంగాణలో ప్రతి గ్రామంలో గ్రంథాలయం ఉండాలని ఆయన ఆకాంక్షించారు. మూలం 1 మూలం 2

3. 1939

   కాళోజీ నారాయణరావు హైదరాబాదు ఉన్నత న్యాయస్థాన అనుబంధ న్యాయ కళాశాల నుంచి న్యాయశాస్త్ర పట్టా పొందారు. మూలం

4. 1940

   కాళోజీ నారాయణరావుకు రుక్మిణీబాయితో వివాహం జరిగింది. మూలం 1 మూలం 2

5. 1943

   కాళోజీ నారాయణరావు కథలు 'కాళోజీ కథలు' పేరుతో హైదరాబాదులో అణాగ్రంథమాల ద్వారా ప్రచురితమయ్యాయి. మూలం 1 మూలం 2

6. 1945

   రజాకార్ల దౌర్జన్యాన్ని ప్రతిఘటిస్తూ ఆంధ్ర సారస్వత పరిషత్తు ద్వితీయ మహాసభలను కాళోజీ నారాయణరావు దిగ్విజయంగా నిర్వహించారు. మూలం

7. 1953

   కాళోజీ నారాయణరావు తెలంగాణ రచయితల సంఘం ఉపాధ్యక్షుడిగా ఎన్నికయ్యారు. మూలం

8. 1953

   కాళోజీ నారాయణరావు తొలి కవితా సంకలనం 'నా గొడవ' 1953లో వెలువడింది; దాన్ని మహాకవి శ్రీశ్రీ ఆవిష్కరించారు. మూలం 1 మూలం 2

9. 1958

   కాళోజీ నారాయణరావు ఉపాధ్యాయ నియోజకవర్గం నుంచి ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనమండలికి ఎన్నికై 1958–60 మధ్య సభ్యుడిగా పనిచేశారు; ది హిందూ ఈ కాలాన్ని 1960–62గా పేర్కొంది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3

10. 1968

    కాళోజీ నారాయణరావుకు 'జీవన గీత' రచనకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ అనువాద పురస్కారం లభించింది. మూలం

11. 1969

    కాళోజీ నారాయణరావు ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమంలో పాల్గొన్నారు. మూలం 1 మూలం 2

12. 1972

    కాళోజీ నారాయణరావు తామ్రపత్ర పురస్కారం అందుకున్నారు. మూలం

13. 1978

    1978 శాసనసభ ఎన్నికల్లో కాళోజీ నారాయణరావు సత్తుపల్లి నుంచి జనతా పార్టీ అభ్యర్థిగా అప్పటి ముఖ్యమంత్రి జలగం వెంగళరావుపై పోటీ చేసి ఓడిపోయారు (కొన్ని మూలాలు ఈ పోటీని 1977గా, ఆయనను స్వతంత్ర అభ్యర్థిగా పేర్కొంటాయి). మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4

14. 1992

    కాళోజీ నారాయణరావు భారతదేశ రెండవ అత్యున్నత పౌర పురస్కారం పద్మవిభూషణ్ అందుకున్నారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5

15. 1992

    కాకతీయ విశ్వవిద్యాలయం కాళోజీ నారాయణరావుకు గౌరవ డాక్టరేట్ ప్రదానం చేసింది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3

16. 1996

    కాళోజీ నారాయణరావుకు సహృదయ సాహితీ విశాఖ వారి గురజాడ అవార్డు లభించింది. మూలం

17. 2002 నవంబరు 13

    ప్రజాకవి, స్వాతంత్ర్య సమరయోధుడు కాళోజీ నారాయణరావు తుదిశ్వాస విడిచారు; ఆయన పార్థివదేహాన్ని కాకతీయ వైద్య కళాశాలకు అప్పగించారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3

18. 2014

    తెలంగాణ ప్రభుత్వం వరంగల్ ఆరోగ్య విశ్వవిద్యాలయానికి కాళోజీ నారాయణరావు పేరు పెట్టింది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4

19. 2015

    తెలంగాణ ప్రభుత్వం 2015లో తొలిసారి కాళోజీ నారాయణరావు జయంతిని రాష్ట్రస్థాయిలో తెలంగాణ భాషా దినోత్సవంగా నిర్వహించి, ఆయన పేరిట సాహిత్య పురస్కారం ప్రదానం చేసింది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4

20. 2024

    కాళోజీ నారాయణరావు స్మారకంగా హనుమకొండలో నిర్మించిన కాళోజీ కళాక్షేత్రాన్ని 2024లో ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి ప్రారంభించారు; దీనికి 2014లో శంకుస్థాపన జరిగింది. మూలం 1 మూలం 2