దాశరథి కృష్ణమాచార్య (Dasarathi)
1925 – 1987
కవిసింహంగా పేరొందిన దాశరథి కృష్ణమాచార్య (1925–1987) నిజాం నిరంకుశ పాలనను కవిత్వంతో ఎదిరించి, తెలంగాణ విముక్తి పోరాటంలో జైలు శిక్ష అనుభవించిన తెలుగు కవి. జైలులో పళ్లు తోముకోవడానికి ఇచ్చిన బొగ్గుతో ఆయన గోడలపై పద్యాలు రాశారు; ఆయన 'అగ్నిధార'లోని 'నా తెలంగాణ కోటి రతనాల వీణ' అనే పంక్తి తర్వాత ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమానికి స్ఫూర్తినిచ్చింది. 'రుద్రవీణ', 'కవితాపుష్పకం', 'తిమిరంతో సమరం' వంటి కవితా సంపుటాలు రాసిన ఆయనకు 'తిమిరంతో సమరం'కు 1974లో కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం లభించింది. 1977 నుంచి 1983 వరకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆస్థాన కవిగా పనిచేసిన ఆయన (కొన్ని మూలాలు ఈ పదవీకాలాన్ని 1971–1984గా పేర్కొంటాయి) గాలిబ్ గజళ్లను 'గాలిబ్ గీతాలు'గా తెలుగులోకి అనువదించారు, వందలాది సినీ గీతాలు రాశారు. ఆయన జయంతి అయిన జూలై 22న తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఏటా దాశరథి పురస్కారం అందజేస్తోంది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5 మూలం 6 మూలం 7 మూలం 8 మూలం 9
- జయంతి జూలై 22 →
- వర్ధంతి నవంబరు 5 →
ఒక చూపులో
కాలక్రమం
-
1925 జూలై 22
కవిసింహం దాశరథి కృష్ణమాచార్య ప్రస్తుత మహబూబాబాద్ జిల్లాలోని చిన్నగూడూరు గ్రామంలో జన్మించారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5
-
1947
నిజాం వ్యతిరేక ఉద్యమంలో పాల్గొన్న దాశరథి కృష్ణమాచార్యను 1947లో అరెస్టు చేసి వరంగల్ సెంట్రల్ జైలుకు, తర్వాత నిజామాబాద్ జైలుకు తరలించారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5
-
1949
దాశరథి కృష్ణమాచార్య తొలి పుస్తకం 'అగ్నిధార' 1949లో సాహితీ మేఖల పక్షాన అచ్చయిందని కవి స్వయంగా పేర్కొన్నారు; కొన్ని మూలాలు ఈ సంవత్సరాన్ని 1947గా చెబుతాయి. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5
-
1950
దాశరథి కృష్ణమాచార్య ఖండకావ్యం 'రుద్రవీణ' ప్రచురితమైంది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
-
1953
దాశరథి కృష్ణమాచార్య తెలంగాణ రచయితల సంఘాన్ని స్థాపించి అధ్యక్షుడిగా జిల్లాల్లో సాహితీ చైతన్యం నిర్మించారు. మూలం
-
1961
దాశరథి కృష్ణమాచార్య 1961లో సినీరంగ ప్రవేశం చేశారు; ఆయన పాటలు రాసిన తొలి చిత్రం 'ఇద్దరు మిత్రులు' కాగా, ఆయన పాటతో మొదట విడుదలైనది 'వాగ్దానం'. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5
-
1961
మీర్జా గాలిబ్ ఉర్దూ గజళ్లను దాశరథి కృష్ణమాచార్య 'గాలిబ్ గీతాలు' పేరుతో తెలుగులోకి అనువదించారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
-
1967
'కవితాపుష్పకం' సంపుటికి దాశరథి కృష్ణమాచార్యకు ఆంధ్రప్రదేశ్ సాహిత్య అకాడమీ ఉత్తమ కవితా పురస్కారం లభించింది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
-
1971
దాశరథి కృష్ణమాచార్య ఆకాశవాణిలో ప్రయోక్తగా పనిచేసి 1971లో పదవీ విరమణ చేశారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
-
1974
'తిమిరంతో సమరం' కవితా సంపుటికి దాశరథి కృష్ణమాచార్య కేంద్ర సాహిత్య అకాడమీ పురస్కారం పొందారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5
-
1975
ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయం దాశరథి కృష్ణమాచార్యకు 'కళాప్రపూర్ణ' గౌరవం ప్రదానం చేసింది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
-
1976
ఆగ్రా విశ్వవిద్యాలయం దాశరథి కృష్ణమాచార్యకు గౌరవ డాక్టరేట్ (డి.లిట్) ప్రదానం చేసింది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3
-
1977 ఆగస్టు 15
దాశరథి కృష్ణమాచార్య ఆంధ్రప్రదేశ్ ఆస్థాన కవిగా బాధ్యతలు చేపట్టారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5
-
1987 నవంబరు 5
'నా తెలంగాణ కోటి రతనాల వీణ' అని నినదించిన కవి దాశరథి కృష్ణమాచార్య కన్నుమూశారు. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4 మూలం 5
-
2015
తెలంగాణ ప్రభుత్వం 2015 నుంచి ఏటా దాశరథి కృష్ణమాచార్య జయంతి (జూలై 22) నాడు సాహిత్యంలో విశేష కృషి చేసినవారికి దాశరథి పురస్కారం అందజేస్తోంది. మూలం 1 మూలం 2 మూలం 3 మూలం 4
మూలాలు, లైసెన్సులు
- తెలుగు వికీపీడియా: దాశరథి కృష్ణమాచార్య
tewiki:దాశరథి_కృష్ణమాచార్య· CC BY-SA 4.0 - English Wikipedia: Dasarathi
enwiki:Dasarathi· CC BY-SA 4.0 - The Hans India: Remembering a firebrand poet
web:thehansindia.com/posts/index/news-analysis/2016-07-22/remembering-a-firebrand-poet/243774 - Deccan Chronicle: Nizamabad Jail Remembers Dasarathi, The Revolutionary Poet
web:deccanchronicle.com/nation/current-affairs/150723/nizamabad-jail-dasarathi-renovation.html - తెలుగు వికీపీడియా: అగ్నిధార
tewiki:అగ్నిధార· CC BY-SA 4.0 - Sahitya Akademi: Akademi Awards
web:sahitya-akademi.gov.in/awards/akademi%20samman_suchi.jsp - ఆంధ్రజ్యోతి: అసమానతలపై అగ్నిధార
web:andhrajyothy.com/2026/telangana/warangal/dasharathi-krishnamacharya-jayanti-remembering-the-revolutionary-poet-of-telangana-1543866.html - చిత్రజ్యోతి: Greate Poet Daasaradhi: దాశరథి శతజయంతి
web:chitrajyothy.com/2025/tollywood/daasarathi-krishnamacharyulu-centenary-64931.html - Telangana Today: Dr Elurri Shivareddy to receive Dasarathi award for 2021
web:telanganatoday.com/dr-elurri-shivareddy-to-receive-dasarathi-award-for-2021 - V6 వెలుగు: తెలంగాణ మహాకవి దాశరథి కృష్ణమాచార్య
web:v6velugu.com/telangana-epic-poet-dasarathy-dasarathy-krishnamacharya - ఆంధ్రభారతి: అగ్నిధార - పురాస్మృతులు
web:andhrabharati.com/kavitalu/dASarathi/agnidhAra/purAsmRitulu.html - నమస్తే తెలంగాణ: Dasarathi | ‘అగ్నిధార’లు కురిపించిన అక్షర పయోనిధి
web:ntnews.com/literature-more/first-of-the-books-was-published-by-agnidhara-sahitya-mekhala-in-1949-1665470 - The Hans India: Dasarathi Krishnamacharyulu: A Revolutionary Poet and Icon of Telugu Literature
web:thehansindia.com/telangana/dasarathi-krishnamacharyulu-a-revolutionary-poet-and-icon-of-telugu-literature-919293 - తెలుగు వికీపీడియా: రుద్రవీణ (పుస్తకం)
tewiki:రుద్రవీణ_(పుస్తకం)· CC BY-SA 4.0 - తెలుగు వికీపీడియా: గాలిబ్ గీతాలు
tewiki:గాలిబ్_గీతాలు· CC BY-SA 4.0 - తెలుగు వికీపీడియా: దాశరథి సాహితీ పురస్కారం
tewiki:దాశరథి_సాహితీ_పురస్కారం· CC BY-SA 4.0 - Telangana Today: Dasharathi Krishnamacharya award for Ayachitam Nateshwara Sharma
web:telanganatoday.com/dasharathi-krishnamacharya-award-for-ayachitam-nateshwara-sharma